सोमबार, मंसिर १३, २०७८

दीर्घजीवन र आनन्दको जापानी रहस्य

नवराज राउत  |  काठमाडौं, शनिबार, भदौ २६, २०७८

नवराज राउत

नवराज राउत

शनिबार, भदौ २६, २०७८, काठमाडौं

नेपाल समय

जापानको ओकिनावा टापुका बासिन्दा दीर्घजीवनका लागि प्रख्यात छन्। उनीहरुको औसत आयु अधिक छ। कैयौं त सय वर्षभन्दा बढी उमेरका छन्। त्यति मात्र होइन आधुनिक समाजको स्वास्थ्य समस्या मुटु, सुगर तथा क्यान्सरको समस्या उनीहरुलाई छैन। सबभन्दा ठूलो कुरा उनीहरु जीवनसँग सन्तुष्ट छन्।

वकिनावाका बासिन्दासँगको लामो वार्ता, जापानी दर्शन र समाजको अध्ययनपछि हेक्टर ग्रासिया र फ्रान्सेस मिरालेसद्वारा लिखित पुस्तक इकिगाई विश्वप्रसिद्ध हुन पुग्यो। 

जापानी दर्शनले भन्छ– सबै व्यक्तिले आफ्नो इकिगाई खोज्नुपर्छ। इकिगाई अर्थात् बाँच्नुको कारण तथा उद्देश्य पत्ता लगाउने कार्य।

जब मान्छेले आफूलाई चिन्छ तब उसले आफ्नो इकिगाई खोज्छ। त्यसपछि उसको जीवनमा सन्तुष्टि आउँछ। सन्तुष्टिले खुसी पनि ल्याउँछ। जीवनमा जे गरिन्छ त्यसबाट कहिल्यै पनि निवृत्त नहुनु नै इकिगाई हो। वृद्ध हुँदा जवान हुने कला हो, इकिगाई।

यो जापानी दर्शनले केही आभारभूत प्रश्न गर्छ। तपाईं केलाई माया गर्नुहुन्छ? तपाईंलाई मनपर्ने काम के हुन्? तपाईं के काममा राम्रो हुनुहुन्छ? तपाईंको क्षमता केमा छ? तपाईंको कामले समाजलाई के योगदान दिन्छ? यो समाजको आवश्यकता के हो? अनि, अहिलेको मूलभूत प्रश्न, तपाईंले गरेबापत पैसा पाउनुहुन्छ?

यसबीचमा उद्देश्य–मिसन, पेसा, व्यवसाय र उत्साहजस्ता कुरा आउँछन्। कुनै काम गरुँगरुँ लाग्ने र सो काम नै सधैंभरि गरिरहन मन लाग्नु नै इकिगाईको मूल तत्त्व हो।

पुस्तकले धेरै रोचक कुरा उधिनेको छ। त्यसैमध्येको एउटा प्रसंग हो— हारा हाची बु। यस जापानी शब्दावलीअनुसार खाँदा जहिले पनि ८० प्रतिशत मात्र खानुहोस् शतप्रतिशत होइन। त्यसो गर्दा शरीरले चाहिने खाना पाउँछ अनि दिमाग पनि शान्त हुन्छ। पेट भरिएपछि खाना पुग्छ भन्ने हो। शान्त दिमाग र स्वास्थ्य शरीर एकअर्कासँग सम्बन्धित कुरा हुन्।

ग्रासिया र मिरालेसको अध्ययनले के पत्ता लगाए भने मानिस तनावले गर्दा उमेरभन्दा बूढा देखिन्छन्। आधुनिक मानिस आदिमकालका गुफाका बासिन्दाभन्दा निकै तनावग्रस्त भए। गुफामा बस्नेहरु परिस्थिति आउँदा मात्र तनाव लिन्थे। आधुनिक मानिस २४ घण्टा अनलाइनमा हुन्छ। हातमा भएको मोबाइलमा आउने निरन्तरको नोटिफिकेसनले तनाव बोकिरहन्छ।


तनावमुक्त हुन वर्तमानमा बाँच्नुपर्छ। ध्यान गरेर जागृत अवस्थामा रहनु तनावबाट मुक्त हुने उपाय हो।

लेखकद्वयको तर्क छ न्यून तनाव लिनु र सकारात्मक सोच्नु राम्रो हो। तर त्योभन्दा राम्रो चुनौती स्वीकाररे जोखिम लिँदै आत्मैदेखि सफल हुने प्रयास अझ राम्रो हो। केही हदमा कठिन काम रोज्नु र दिमागलाई सक्रिय राख्नु र शरीरलाई ठिक राख्नु इकिगाईको मुख्य तत्त्व हो।

असफलतासँग लड्ने बलियो अस्त्र भनेकै लचिलोपन हो। हामी जति धेरै लचिलो हुन्छौं त्यति नै चाँडै उठ्न सक्छौं। लडेर फेरि उठ्नु भनेको जीवनको लक्ष्य प्राप्त गर्नु हो। 

हामीले आफ्ना हरेक कार्यमा गति लिनुपर्दछ। विगत गइसक्यो, भविष्य आउनै बाँकी छ, र बचेको त वर्तमान मात्र हो। हामीले वर्तमानका प्रत्येक क्षणमा बाँच्नुपर्छ। पानीजस्तो निरन्तर खुला र लचिलो भएर बग्नुपर्छ।

जीवनमा एउटा प्रस्ट र ठोस उद्देश्य लिनुपर्छ। कम्पासले देखाउने दिशाजस्तो हाम्रो उद्देश्य प्रस्ट हुनुपर्छ। मेरो उद्देश्य के हो? ती उद्देश्य कहिले पूरा हुन्छन्? यी प्रश्न सदैव मनमा हुनुपर्छ।

जसरी ओलम्पिकमा एक सेकेन्डको ढिलाइले पदक उम्किन्छ, त्यसैगरी सदा तत्पर भएर बस्नुपर्छ। आफ्नो लक्ष्यमा केन्द्रित गर्नुपर्दछ। बहुआयमिक हुन सकिँदैन। हाम्रो दिमागले कम्प्युटरले जस्तो एकै साथ दुईवटा काम गर्न सक्दैन। तसर्थ एउटै काम दृढतापूर्वक गरेर शिल्पी हुनु सर्वोत्तम हुन्छ।

आफ्नो उद्देश्य पूरा गर्न लागिपर्नुपर्दछ। लक्ष्यमा नपुगुन्जेल हार मान्नु हुँदैन। एकपछि अर्को गर्दै आउने बाधाअड्चन सामना गर्दै अघि बढ्नुपर्दछ। जीवनमा ढिलोचाँडो सबैले अप्ठेरो स्थिति र कठिन क्षणको सामना गर्नु नै पर्छ। यसले आखिरमा मान्छेलाई दह्रो र अनुभवी बनाउने हो।

यसका लागि हामीले शरीर र मनलाई उचित तालिम दिएर भावनात्मक लचिलोपनलाई विकास गर्दै जानुपर्छ। असफलतासँग लड्ने बलियो अस्त्र भनेकै लचिलोपन हो। हामी जति धेरै लचिलो हुन्छौं त्यति नै चाँडै उठ्न सक्छौं। लडेर फेरि उठ्नु भनेको जीवनको लक्ष्य प्राप्त गर्नु हो। जापानी उखानै छ– फल डाउन सेभेन टाइम्स, स्ट्यान्ड अप एट। अर्थात्, सात पटक लेड पनि आठौं पटकमा उठ।

इकिगाईको मूल मर्म हो, वर्तमानमा पूर्ण एकाग्र भएर बाँच्नु। जतिसुकै लडे पनि आखिरमा उठ्नु र आफ्नो लक्ष्य हासिल गर्नु। 

जीवन जिउन मात्र हैन, सफल र सादगीपूर्ण जीवन बिताउन केकस्ता प्रयत्न आवश्यक पर्छन् भन्ने सन्दर्भ पुस्तकमा निकै गहन रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ। आध्यात्मिक जस्तो लाग्ने पुस्तकमा समेटिएका विषय धर्तीका जुनसुकै कुनामा बस्ने पाठकका लागि पनि प्रेरणादायी छन्।



प्रकाशित: September 11, 2021 | 12:32:09 काठमाडौं, शनिबार, भदौ २६, २०७८
नवराज राउत

नवराज राउत

काठमाडौं, शनिबार, भदौ २६, २०७८

थप समाचार

पुस्तकमा सिकाइ, सिकारु र सिकाउनेको कथा

नेपालको शिक्षण सिकाइ प्रणालीमाथि नै प्रश्न गरेको छ, कखराले। सिकाइको क्रममा हिँडिरहेका बालबालिकालाई कसरी लगाम लगाएको घोडा बनाइन्छ भन्ने कखराले प्रस्ट पार्छ।

‘काठमान्डु डिलेमा...’ भित्र रन्जित रेको द्विविधा

‘नेपाल र भारतको सम्बन्ध जालोझैं जेलिएको छ र धर्म, संस्कृति, भाषा तथा संस्कारमा समानता छ, उसो भए भारतसँग धेरै कुरा मिल्छ भने नेपाल कसरी एक फरक राज्य हुन सक्छ?’

कर्म सिकाउने राउटेको कथा

कदमले राउटेको जीवनशैली, इतिहास, हालको अवस्था, उनीहरूका सुखदुःख, परिवार, जीविका, प्रेम र प्रणयलगायत अनेक पाटा बुझ्न सघाउँछ।

सर्टपाइन्ट किन्ने पैसा कटाएर पुस्तक अम्मली बनेका रमेशका पठन किस्सा

‘सकिन्छ भने दुईवटा भाषा अनिवार्य बुझ्ने कोसिस गर्नुपर्ने रहेछ,’ उनी भन्छन्, ‘एउटा संस्कृत र अर्को अंग्रेजी। संस्कृत भाषाले इतिहास र सभ्यताबारे बुझाउँछ। आधुनिक ज्ञानका लागि अंग्रेजी पढ्न जरुरी छ।'

हराएका बुवा खोज्न छोरीले गरेको संघर्षको कथा

बालबालिकालाई पाण्डुलिपि पढ्न दिएर प्राप्त सुझावसमेत समावेश गरिएकाले उपन्यासमा उनीहरुको भावना राम्ररी मुखरित भएको पाइन्छ।

भट्टराईको अपराधशास्त्रसम्बन्धी पुस्तक सर्वोत्कृष्ट

रवीन्द्र भट्टराईद्वारा लिखित ‘अफेन्डिङ एन्ड भिक्टिम्याइजेसन’ न्याय र कानुनसम्बन्धी २०७७/७८ वर्षको सर्वोत्कृष्ट पुस्तकका रूपमा पुरस्कृत भएको छ।

ट्रेंडिंग

नेपाल समय
सुदूरपश्चिम

पुष्पकुमार शाहीद्वारा कांग्रेस सुदूरपश्चिम अध्यक्षमा उम्मेदवारी घोषणा

नेपाली कांग्रेसका युवा नेता पुष्पकुमार शाहीले १४औं महाधिवेशनअन्तर्गत सुदूरपश्चिम प्रदेशको सभापतिमा उम्मेदवारी घोषणा गरेका छन्।
नेपाल समय
समाज

यस्तो रहस्यमय मृत्यु जसले बाहिर ल्यायो रौतहट कारागारभित्रको 'दादागिरी'

एक कैदीको रहस्यमय मृत्युको घटनापछि जिल्ला कारागार रौतहटभित्र हुने गरेका बेथिति र हिंसाको अनेक पक्ष सतहमा आएका छन्।
नेपाल समय
राजनीति

एमाले-कांग्रेस महाधिवेशनमा ओली-देउवाका तीन संयोग, एकै अपेक्षा

असार २९ गते देउवा प्रधानमन्त्री बनेका थिए। त्यसयता उनको भेट ओलीसँग भएको थिए। एमाले महाधिवेशनले देउवा–ओलीको भेट त जुरायो नै। सँगै ओली र देउवाका बीचमा केही रोचक संयोग समेत पर्न गए।
नेपाल समय
ब्लग

बाटो बिराएका पूर्वशिक्षक प्रचण्डको एउटा ठूलो भ्रम

एउटा छविलालले बाटो बिराउँदा समाजले ठूलो मूल्य चुकाउनुपरेको छ। वाध्यताबस देशका लाखौं युवाले बाटो बिराएर कोही अरबको खाडी पुगेका छन् त कोही पूर्ण रुपमा अमेरिका, अस्ट्रेलियातिर हराएका छन्।
नेपाल समय
लुम्बिनी

कांग्रेस महाधिवेशन : राजनीतिमै जीवन बिताएका नेताहरु महाधिवेशन प्रतिनिधिमै पराजित

पौडेल रुपन्देहीको निर्वाचन क्षेत्र न. २ बाट केन्द्रीय महाधिवेशन प्रतिनिधिका उम्मेदवार थिए। तर, उनी पराजित भए। विद्यार्थी राजनीतिमा डेढ दशकदेखि सक्रिय पौडेलले यो पटक महाधिवेशन प्रतिनिधि जित्‍ने आशमा थिए।

सूचना विभाग दर्ता नं.

८५८-२०७५/७६

सम्पर्क

House -138, Suruchi Marg, New Baneshwor, Kathmandu, Nepal
फोन : +977-1-4790242 / +977-1-4790040
इमेल : info@nepalsamaya.com nepalsamayanews@gmail.com
  • प्रबन्ध निर्देशक
    तरुणप्रताप शाह
  • सम्पादकीय निर्देशक
    मुमाराम खनाल
  • प्रधान सम्पादक
    नारायण अमृत
Copyright © 2021. Design & Development by Cn’C