बिहीबार, जेठ १२, २०७९

गाउँमा चुनावी 'दलदल'

कौशल काफ्ले  |  काठमाडौं, मंगलबार, वैशाख २७, २०७९

कौशल काफ्ले

कौशल काफ्ले

मंगलबार, वैशाख २७, २०७९, काठमाडौं

नेपाल समय

पाँच वर्षपछि गाउँमा फेरि चुनाव आएको छ। चुनाव एक्लै आएको छैन। चुनावसँगै आएका छन्– गालीगलौज र आरोप–प्रत्यारोप। यहीबीचमा घोषणापत्रमा खुसुक्क छिर्छन् आश्वासनका पुलिन्दा। जहाँ देखाइएको हुन्छ, गाउँको सुदूर भविष्यको एउटा काल्पनिक चित्र।

त्यो चित्रमा भत्किरहेका छन् पहाडहरु। झरिरहेका छन् पहराहरु। सुकिरहेका छन् खोलानाला र ठडिँदैछन् खेतीयोग्य जमिनमा कंक्रिटका जंगल। बढिरहेको छ दहीदूध बेचेर कोक–ड्यू पिउनेहरुको जमात। अब गाउँ ‘गाउँ’ रहँदै छैन। यदि उम्मेदवारको सौन्दर्य चेतअनुसार नै काम भए, गाउँले मौलिकता गुमाउँदै छ। गाउँ कंक्रिटमय बन्दैछ। 

गाउँमा पहाड भत्काएर अग्ला टावर ठडिँदै छन्। खेत मासेर ‘प्लटिङ’ बन्दैछ। विकासको मूल जरो भनिएको शिक्षालय त झन् खस्कँदो अवस्थामा छन्। स्कुलमा एमाले शिक्षक, कांग्रेस शिक्षक, माओवादी शिक्षकजस्ता दलका शिक्षकले भरिभराउ हुनेछन्। स्कुलको चौर कथित विकासे योजना सुनाउने थलो बन्नेछ। गाउँमा पुस्तकालय हैन, बरु बडेबडे ‘लिकर सप’हरु खुल्नेछन्।

तर, माथि उल्लेखित योजनाहरु मैले भनेको हैन। गाउँमा सुनिने बहस छलफलमा नेताहरुको यस्तै चेत झल्किन्छ। स्कुल सुधार गर्ने भन्दा पनि अग्लो टावर गाउँमा ठडिनु उनीहरुको लागि महत्वपूर्ण छ। उम्मेदवारहरुको विकासे चेतले पनि गाउँको यस्तै चित्रको परिकल्पना गरेको देखिन्छ। 

गाउँमा पहाड भत्काएर अग्ला टावर ठडिँदै छन्। खेत मासेर ‘प्लटिङ’ बन्दैछ। विकासको मूल जरो भनिएको शिक्षालय त झन् खस्कँदो अवस्थामा छन्।

हुँदाहुँदा आजकल गाउँमा मान्छेहरुले अक्षर पनि चिन्न छाडिसके। चिनेपनि बेवास्ता गर्ने बानी उनीहरुलाई परिसक्यो। बरु गाउँलेहरुले अक्षर हैन, चिन्ह मात्र चिन्न थालेका छन्। अपवाद बाहेकले उम्मेदवारको घोषणापत्रमा लेखिएका अक्षर हेर्दैनन्। बस्! चिन्ह हेर्छन् कुन पार्टीको? कुन दलको?

आफूलाई मन परेको चिन्ह भए आँखा चिम्मै गरेर छाप हान्नेहरु बढिरहेका छन्। जसलाई उम्मेदवारको योजनाबारे प्रश्न सोध्ने फुर्सद नै छैन। कारण, गाउँमा चुनाव एक्लै आएको छैन। सँगसँगै लिएर आएको छ, दलका पगरीहरु। दलको चस्मा लगाइसकेपछि साथीहरुले बाँकी सबै कुरा भुल्न थालेछन्। अरुबेला गाउँ जाँदा भेटिने काकाकाकी, दाइदिदी, आदि सबैको परिचय फेरिएको छ। गाउँमा उनीहरु कांग्रेसी काका, एमालेका दाइ, माओवादीकी दिदी यस्तैयस्तै विशेषण बोकेर चिनिन थालेका छन्। कुमार नगरकोटीले भनेझैँ सबैजना ‘दलदास’ भएका छन्। सायद यस्तै कुराले आजित भएर होला, नगरकोटी कवितामार्फत आफ्नो चिन्ता पोख्छन्– 

यहाँ यही कुरा चल्छ 

यहाँ दलले मान्छे छल्छ । 

तिमी एउटा दलमा ।

म अर्काे दलमा । 

हामी सब दलदलमा । 

हामी फगत दलहरूका दलदलमा ।

सायद ‘दलदल’मा नफसेको मान्छे भेट्न अहिले गाह्रो छ। दलदलमा फस्नेहरुबीच बोलचाल नै बन्द हुने स्थिति छ। कसैको झगडा परेको त कतै हात मिचामिचको स्थितिसम्म बनेका खबर साथीहरुले सुनाइबस्छन्। 

तर यति ढुक्क हुनुस्, उनीहरुले पनि मलाई सुनाउनको लागि सुनाइरहेका छैनन्। घुमाउरो पारामा कुनै दललाई माथि पार्नु उनीहरुको उद्देश्य छ। एमालेको साथीले फोन गर्दा, कांग्रेसी काकाले निहुँ खोजेको खबर सुनाउँछ। कांग्रेसी साथीले फोन गर्दा, एमालेको दाइले मुख छोडेको सूचना दिन्छ। 

यी सूचना कति सत्य, कति मिथ्या हुन् भनेर समयले बताउला। जेहोस्, चुनावी दलदलले गाउँ शान्त छैन। गाउँलेहरुलाई कि त कांग्रेस जिताउनु छ, कि एमाले कि माओवादी कि अर्को कुनै पार्टी। गाउँलाई जिताउने कुरा अहिलेको लागि उनीहरुलाई तपसिलको विषय हो। चुनावी दलदलबाट निस्केपछिको पाँच वर्ष गाउँकै चिन्ता गर्नेहरु पनि अहिले दलकै चिन्ताले ग्रस्त छन्।

सायद ‘दलदल’मा नफसेको मान्छे भेट्न अहिले गाह्रो छ। दलदलमा फस्नेहरुबीच बोलचाल नै बन्द हुने स्थिति छ। कसैको झगडा परेको त कतै हात मिचामिचको स्थितिसम्म बनेका खबर साथीहरुले सुनाइबस्छन्। 

दलको चिन्ता हुनु, कसैको लागि मत माग्नु र चुनावमा भाग लिनु लोकतन्त्रको सुन्दर पक्ष होला। दलिय व्यवस्थामा कार्यकर्ताले दलको नेता जिताउन लाग्नु स्वाभाविक पनि हो। तर, चिन्ता यो हो कि गाउँमा अब इमान्दार कार्यकर्ता पनि रहेनन्। विना प्रश्न आँखा चिम्लिएर दलकै लागि मरिमेट्ने जमात दलका कार्यकर्ता हैनन्। नगरकोटीकै शब्द सापटी लिएर भन्दा उनीहरु त ‘दलदास’ हुन्। र, दलदासहरु गाउँमा बढ्दै जानुको अर्थ प्रश्न मर्दै जानु हो। तपाईं आफैं अनुमान गर्नुस् प्रश्न मरेको समाज कस्तो होला?

भर्खरै काठमाडौंमा भारतका चर्चित पत्रकार रविश कुमारले हिमाल खबरले आयोजना गरेको मिडिया मेलामा बोल्ने क्रममा भनेका थिए– भारतमा अब जनमत छैन, ‘जडमत’ छ। उनले त्यसो भन्दै गर्दा मेरो गाउँको चुनावी दृश्य म सम्झिरहेको थिएँ। हिजोसम्म ‘फलानो’ ठिक छैन भन्ने मान्छे पनि आज कसैको हुकुमको भरमा त्यही फलानोलाई नै मत दिन तयार देखिन्छ। अपवादबाहेक सबै दलदास नै भएका छन्।

चुनाव आउन केही दिनमात्र बाँकी रहँदा मौन अवधिको नजिक हामी छौँ। मौन अवधिमा को–को मौन रहन्छन्, निर्वाचन आयोगले पक्कै हेर्ला। तर, मैले देखेको मौन अवधिमा ‘मौन प्रचारप्रसार’लाई झन् तीव्र पारिन्छ। खुलमखुल्ला गरिएको प्रचारभन्दा मौन प्रचार झन् खतरनाक हुँदो रहेछ। चुनावी परिणाम आफ्नो पोल्टामा पार्न त्यो समय नेताहरुले हर प्रयत्न गर्छन्। अघिल्ला चुनावहरुमा यसरी निर्वाचन आयोगलाई नै ‘फ्लप’ खुवाइएको दृश्यहरु देखेकै हो। यसपटक पनि त्यस्तो नहोला भन्नेमा शंकै छ।

अब त चुनावको लागि गाउँ फर्कनेको लर्को पनि लाग्न थालिसक्यो। जिल्लाभित्रका विभिन्न कुनाकुनामा जानेहरुको लागि गाडी रिजर्भ गरिसकेका छन्, दलहरुले। हिजो कोरोना महामारीमा नागरिकको उद्धार गर्न उदासिन राजनीतिक दल अहिले आफ्नो लागि गाडीका ताँती लगाउन तयार छन्। चाबहिलबाट यति बजे, कोटेश्वरबाट यति बजे। फलानो ठाउँतिर जानेलाई यति नम्बरको गाडी, तिलानो ठाउँ जानेलाई यो गाडी। 

चुनाव आउन केही दिनमात्र बाँकी रहँदा मौन अवधिको नजिक हामी छौँ। मौन अवधिमा को–को मौन रहन्छन्, निर्वाचन आयोगले पक्कै हेर्ला। तर, मैले देखेको मौन अवधिमा ‘मौन प्रचारप्रसार’लाई झन् तीव्र पारिन्छ।

तर, यहाँ पनि बुझ्नुपर्ने कुरा के भने राजनीतिक दलले गाउँबासी मात्र ठानेर मतदातालाई गाउँ लग्दै छैनन्। एमालेले एमालेकै दाइदिदी, काकाकाकी बोक्छ। कांग्रेसले कांग्रेसकै। सहरबाट नै साथीहरु कित्ताकाट गरेर गाउँ फर्कंदैछन्। उनीहरु गाउँलाई हैन, आफ्नो व्यक्तिगत फाइदालाई हेरेर भोट हाल्न गइरहेका छन् भन्दा फरक नपर्ला।

जस्तो, एकाबिहानै मलाई एकजना दाइको फोन आयो। भाइ गाडी छ, गाउँ नजाने? मैले कार्यव्यस्तताका कारण नभ्याउने जनाउ दिँदा पनि उनले कर गरिरहे। ‘जाम न यार। पछि हाम्रो काम गर्दा चाहिने मान्छे हो। ‘फलानो’लाई जिताउनु त पर्यो नि,’ गाउँका एक उम्मेदवारको नाम लिँदै उनले लोभ देखाइरहे। 

यसरी हरेक मान्छे गाउँलाई काम लाग्ने भन्दापनि आफूलाई काम लाग्ने मान्छे जिताउन गाउँ गइरहेको छ। अपवाद बाहेकले आफूलाई व्यक्तिगत रुपमा लाभ पुर्याउने उम्मेदवारलाई नै मत दिनेछन्। अनि यिनीहरुको हुकुममा खस्ने ‘हुकुमी भोट’ त भइहाले। 

सबैले गाउँ हैन, आफू केन्द्रित भएर नै भोट खसाल्ने छन्। आफ्नो व्यक्तिगत स्वार्थलाई जिताउने छन्। जसको परिणाम के हुन्छ, अहिले हाम्रैसामु छताछुल्ल छ।


प्रकाशित: May 10, 2022 | 12:15:21 काठमाडौं, मंगलबार, वैशाख २७, २०७९

तपाईं को प्रतिक्रिया

तपाईं को प्रतिक्रिया

ट्रेंडिंग

धनगढीको गेटालाई अलपत्र पारेर देउवाको गृहजिल्लामा नयाँ मेडिकल कलेज किन?

आर्थिक वर्ष २०७३/०७४ बाट गेटामा कलेज निर्माण थालिएको थियो। मेडिकल कलेज पूर्वाधार निर्माण विकास समितिका कार्यकारी निर्देशक हेमराज पुजाराका अनुसार मेडिकल कलेजमा पूर्वाधार निर्माणको काम ९० प्रतिशत सकिएको छ।

स्थानीय सरकार हाँक्ने नारीशक्ति

अहिले चुनिएका महिला प्रमुख मध्ये कोही यसअघि पनि पालिका हाँकिसकेका छन्, कसैले उपप्रमुखको जिम्मेवारी सम्हालेका छन् भने कोहीले अघिल्लो निर्वाचनमा पराजय भोगेका थिए।

कोअर्डिनेटरले यौन दुर्व्यवहार गरेको भन्दै सेन्ट लरेन्स कलेजका विद्यार्थी आन्दोलित

कलेजकै कोअर्डिनेटर जनार्दन अधिकारीले कक्षा ११ को छात्राहरूमाथि यौन दुर्व्यवहार गरेको भन्दै विद्यार्थीले प्रदर्शन गरेका हुन्।

दमकको धक्काले झापामा हल्लिएन एमाले, माओवादी 'निल'

देशभर एमालेलाई बढार्न माओवादीलगायतका पाँच दलहरुलाई वैशाखी बनाएको कांग्रेसले कचनकवलमा भने राप्रपालाई पारस्त गर्न एमालेलाई वैशाखी बनायो। झापामा एमालेलाई परास्त गर्न राप्रपासँग पनि तालमेल भएको छ। यी तथ्यहरुलाई केलाएर हेर्दा दलका सिद्धान्त र विचारको सबैभन्दा ठूलो मजाक झापामा बन्‍यो।

काठमाडौंको १ लाख ३७ हजार मत गनियो, बालेनको फराकिलो अग्रता कायमै

स्थानीय तह सदस्य निर्वाचन २०७९ अन्तर्गत काठमाडौं महानगरपालिकामा करिब १ लाख ९० हजार मत खसेकोमा आज साँझसम्ममा १ लाख ३७ हजार ४५२ मत गनेर सकिएको छ।

भरतपुरको मतगणना स्थगित

एमालेका ती प्रतिनिधिलाई प्रहरीले नियन्त्रणमा लिएको र एमालेले उनको रिहाइ नभएसम्म मतगणना स्थगित भएको निर्वाचन अधिकृतको कार्यालयले जानकारी दिएको छ।

भरतपुरमा अब १४ हजार मत गन्न बाँकी, कसको मत कति?

रेनुले ४५ हजार ८८७ मत प्राप्त गर्दा नेकपा (एमाले)का विजय सुवेदीले ३४ हजार ९९३ मत प्राप्त गरेका हुन्। स्वतन्त्र उम्मेदवार जगन्नाथ पौडेलले १३ हजार ९३७ मत प्राप्त गरेको मुख्य निर्वाचन अधिकृतको कार्यालयले जनाएको छ।

राप्रपा बन्ला राष्ट्रिय दल?

स्थानीय निर्वाचनको लोकप्रिय मतमा नेपाली कांग्रेस, नेकपा एमाले, नेकपा माओवादी केन्द्र, नेकपा एकीकृत समाजवादी, जसपा, लोसपासँगै राप्रपा छ। राप्रपाले पाइरहेको मत हेर्दा अबको संघीय निर्वाचनबाट राष्ट्रिय पार्टी बन्ने सम्भावना देखिन्छ।

भलिबलमा भविष्य खोजिरहेका धीरज, जसलाई खेलबाटै देशको शीर उँचो पार्नु छ

१६ वर्षकै उमेरदेखि भलिबल खेल्न सुरु गरेका धीरजले राष्ट्रिय टिमको जर्सीमा खेल्ने सपना भने साकार पार्न सकेका छैनन्। तर, जीवनको एक कालखण्डमा राष्ट्रिय टिमको जर्सी लगाएर खेल्ने उनको सपना मजबुत बन्दै गइरहेको छ।

काठमाडौं महानगरमा १ लाख २८ हजार मतगणना हुँदा कसले कति पाए?

पछिल्लो गणनाअनुसार प्रमुख पदमा स्वतन्त्र उमेदवार बालेन्द्र साह (बालेन)को अग्रता थप फराकिलो बनेको छ। उनले ४३ हजार ८५० मत पाएका छन्।

थप समाचार

नेपाल समय
ब्लग

रुकुमको सोती घटना पछ्याउँदा

रुकुम पश्चिम चौरजहारी नगरपालिका वडा नम्बर ८ सोती गाउँ भेरी नदी किनारमा भएको घटनाको नागरिक तहबाट स्वतन्त्र रुपमा स्थलगत अध्ययन, अवलोकन र सरोकारवालाहरुसँग छलफल र अन्तरक्रिया समेत गरी घटनाको वास्तविकता सत्य तथ्यमा आधारित रहेर प्रतिवेदन सार्वजनिक गर्ने गरी अध्ययन टोली बुटवलबाट त्यहाँ पुगेको थियो।
नेपाल समय
ब्लग

प्रश्नले पनि अन्याय गर्दैछ बलात्कार पीडितलाई

संसारमा महिला र पुरुष प्राकृतिक रूपमा विशिष्ट भिन्नतासहित निर्मित छन्। पुरुषको अंग स्वयं पुरुषको इच्छा तथा मानसिकता विपरीत (बलात्कारमा) प्रयोग गर्न सम्भव छैन। त्यसैले नेपाली समाज अर्थात् दक्षिण एसियाको बलात्कारको जुन कन्टेन्ट छ, त्यसको प्राथमिक कारण शारीरिकभन्दा बढी मानसिक संरचना हो।
नेपाल समय
ब्लग

भरतपुर मतगणनामा जे देखियो

रमाइलो के थियो भने भरतपुरको मतपरिणाम कुरेर बसेकाहरु प्रत्येक मिनेटमा काठमाडौं महानगरको मतपरिणामबारेमा चासो देखाउँथे। कतिपयलाई भरतपुरको भन्दा काठमाडौंमा बालेनले के गर्लान् भन्ने चासो थियो। बालेनको अग्रता हुँदा प्रतीक्षारत युवाहरू धेरैजसो हौसिन्थे।
नेपाल समय
ब्लग

बिस्केक उपसंहार

हामीले म्याक्सिम गोर्कीको विश्वप्रसिद्ध पुस्तक ‘आमा’बारे केही बेर चर्चा गर्यौं। त्यो किताबले विश्वका धेरै मानिसलाई कम्युनिस्ट बनाएको मानिन्छ।
नेपाल समय
ब्लग

उँभो जाने भोटतिर

सर्वत्र हिउँ नै हिउँले ढाकेको थियो। त्यसो त मनाङ जाने भनेकै हिमाल हेर्नका लागि हो। हिमाल नेपालको अन्य भूभागबाट उत्तर दिशामा देखिन्छ। तर मनाङको विशेषता नै भनौँ, के उत्तर, के दक्षिण, के पूर्व, के पश्चिम, सबैतिर हिमालै हिमाल देखिँदो रहेछ।

सूचना विभाग दर्ता नं.

८५८-२०७५/७६

सम्पर्क

House -138, Suruchi Marg, New Baneshwor, Kathmandu, Nepal
फोन : +977-1-4790242 / +977-1-4790040
इमेल : nepalsamayanews@gmail.com
  • प्रबन्ध निर्देशक
    तरुणप्रताप शाह
  • प्रधान सम्पादक
    नारायण अमृत
  • महाप्रबन्धक
    जीवन तिम्सिना