शुक्रबार, मंसिर २३, २०७९

'संविधानप्रतिको असन्तुष्टिमा भावनात्मक कुरा बढी छ'

नेपाल समय  |  काठमाडौं, बिहीबार, असोज २, २०७६

नेपाल समय

नेपाल समय

बिहीबार, असोज २, २०७६, काठमाडौं

केही अपवाद बाहेक आम नागरिकले संविधान पढ्दैनन् । संविधानका धारा सबै केलाएर पढ्ने भनेको केही कानून निर्माता, संविधानका मुद्धामा बहस÷ आन्दोलन गर्ने नेताहरुले हो, त्यो पनि निश्चित विषय मात्रै । बाँकी वकिल, न्यायाधीश र संवन्धित क्षेत्रमै काम गरिरहेकाहरुले पढ्छन् ।
 
आम जनताको असन्तुष्टि भन्नुहोस् वा मधेशको असन्तुष्टि, जनजातिका असन्तुष्टि, दलित र महिलाका असन्तुष्टि संविधानप्रति भन्दा पनि राज्यले गर्ने व्यवहारप्रति बढी छ । 

देशमा ठूलो परिवर्तन भयो, गाउँगाउँमा सिंहदरबार पुग्यो भनिन्छ तर, आम जनताको दैनिकीमा के परिवर्तन आयो त ? भन्ने प्रश्न उठ्छ ।

मधेशमात्र होइन आम नागरिकले महशुस गर्ने के हो भने, उसको जीवनमा सहजता आयो कि आएन। यो धेरै हदसम्म भावनात्मक कुरा पनि हो ।
 
किनभने संविधानप्रति विमति जनाउनुपर्ने खासै ठूला कारणहरु छैनन् । यो संविधानले संघीयतालाई स्थापित गरेको छ, गणतन्त्रलाई संस्थागत गरेको छ । समानुपातिक, समावेशी सिद्धान्त अटाएकोे छ । यि कम उपलब्धी होइनन् ।
   
संविधान जारी हुँदा यसप्रति जस्तो असन्तुष्टि थियो, त्यो अहिले धेरै हदसम्म मथ्थर भइसकेको छ । यसको विरोधमा रहेकामध्ये केही सरकारमा सहभागी भइसकेका छन् । केही असन्तुष्टिहरु समयक्रममा हराएका छन् । विरोध नै गर्नेहरुले पनि शुरुमा जस्तो विरोध गरिरहेका छैनन् । 

२०४७ को संविधान जारी हुँदा पनि विरोध त भएकै थियो- २०७२को संविधान जारी हुँदाका बखतको जस्तो नभए पनि । 

संशोधनको मुद्धा

संविधानमा केही संसोधन गर्नुपर्ने बुँदाहरु छन् । सरकारलाई पनि त्यो अनुभूति छ होला । कानून निर्माणमै यत्रो अलमल गरिरहेको सरकारका लागि संविधान संशोधन सहज छैन भन्ने बुझ्न सकिन्छ । तर, यसलाई जति चाँडो सल्टाउन सकियो संविधानप्रति आम नागरिकको अपनत्वको दायरा उती फराकिलो हुन्छ । यसकालागि सरकारले उदार सोच बनाउनै पर्छ । 

अहिले मधेशका आम युवामा रहेको संविधानप्रतिको असन्तुष्टि भनौं वा राज्यप्रतिको असन्तुष्टि वा नेताप्रतिको असन्तुष्टि एउटै विषय हो । अघि नै भनियो संविधानका बुँदा पढेर/बुझेर त्यसमा प्रतिक्रिया दिने नागरिक निकै कम हुन्छन् ।
 
मधेश आन्दोलनका बेला संघर्षमा उत्रेका युवाहरुमा असन्तुष्टि छ, महिलाहरुमा असन्तुष्टि छ, दलितहरुमा असन्तुष्टि छ । त्यो राज्यले गरिरहेको व्यवहारप्रतिको असन्तुष्टि हो, राजनीतिक दल, नेता र सरकारप्रतिको असन्तुष्टि हो ।
 
यो असन्तुष्टिलाई एकत्रित गर्न सक्नेले कुनै पनि मुद्धामा आन्दोलन गराउन सक्छ । यद्यपि, अहिले अवस्था त्यस्तो छैन । 
  
संविधानले संघीयता स्थापित गर्‍यो । प्रदेश र स्थानीय सरकारहरु बने । तर, स्थानीय सरकारको सेवा प्रवाहबाट आम नगरिक सन्तुष्ट हुन सकिरहेका छैनन् । करको त्रास आतंक जस्तै भएको छ ।
 
प्रदेश सरकारको मानसिकता पुरानो एकात्मक सरकारको जस्तो छ । उसले पुरानै सरकारको अनुकरण गरिरहेको छ । यसले आम जनतामा असन्तुष्टि ल्याएको छ । यो बढ्दै जाँदा संघीयतालाई नै बदनाम गराउन सक्छ ।

त्यस्तै संघीयतालाई संस्थागत गर्न आवश्यक कानून निर्माण र संशोधनहरु हुन सकिरहेका छैनन् । प्रदेश प्रहरी, सीडीओ, शिक्षा आदि विषयहरुमा विवाद सुल्झने भन्दा पनि बढ्नेतर्फ गइरहेको छ । संघीय सरकार र संसदले यस्ता विषयहरुमा उदार भएर सोच्नु पर्छ र समस्या संवोधनका लागि ढिलाई गर्न हुँदैन ।
 
राजपा र समाजवादीले गुमाएको अवसर

संविधान संशोधनका लागि सरकारसँग सम्झौता गरेका राजपा र समाजवादी पार्टीले पनि आफूसँग भएको ठूलो अवसर गुमाएका छन् ।
 
संशोधनका लागि मधेशका वा आफूलाई चासो परेका मुद्दा मात्र होइन देशभरका असन्तुष्टिका स्वरहरुलाई बुझेर एकत्रित गर्न सकियो भने मात्र सार्थक दबाब पुग्छ । 

संविधानमा के के संशोधन गर्नुपर्छ र किन गर्नुपर्छ भन्नेबारे विशेषज्ञहरुकै सल्लाह लिएर एकत्रित ठोस सुझाव उनीहरुले सरकारलाई दिनसक्थे । त्यसो गर्दा उनीहरुका पक्षमा ठूलो जमात तयार हुनसक्थ्यो । संशोधनको काम एकै पटकमा सल्टिन सक्थ्यो । मधेशका मात्रै मुद्धा उठाउँदा दक्षिण छिमेकतर्फ औंला तेस्र्याएर त्यसलाई कमजोर पार्ने प्रवृत्तिबारे त उनीहरुले पनि बुझेकै हुनुपर्छ ।

अहिले केही दल वा समूहले गरिरहको संविधानको विरोधलाई पनि अन्यथा भने मान्नु हुँदैन । किनभने यो संविधानप्रति केही विरोधका स्वरहरु ज्यूँदै छन् भन्ने पनि त सुनिनु पर्‍योे । 

प्राध्यापक डा. सुरेन्द्र लाभसँग गरिएको कुराकानीमा आधारित

यो पनि पढ्नुहोस् । संविधानः ‘मान्ने’ मात्र कि अपनाउने ?

प्रकाशित: September 19, 2019 | 18:23:00 काठमाडौं, बिहीबार, असोज २, २०७६

तपाईं को प्रतिक्रिया

ट्रेंडिंग

सकियो समानुपातिक मतगणना, तीन दिनमा सिट बाँडफाँट हुने

निर्वाचन आयोगका अनुसार आज साँझ प्रत्यक्ष र समानुपातिक दुवैको गणना सकिएको हो। प्रत्यक्षतर्फको गणना हिजै सकिएको थियो भने समानुपातिक गणना भइरहेको थियो।

जनैसुपारी फिर्ता भएपछि युवतीले त्यागिन् प्राण, परिवारको जाहेरीमा युवक पक्राउ

युवतीको मृत्यु भएसँगै परिवारका सदस्यले घटना शंकास्पद रहेको भन्दै प्रहरीमा जाहेरी दिएका छन्। बुद्धनगर घर भएकी २७ वर्षीया पुष्पा न्यौपानेले सुधन संग्रौलाको घरबाहिर पुगेर साँझ सवा ७ बजे आफूलाई आगो लगाएकी थिइन्। सख्त घाइते भएको अवस्थामा युवतीलाई अस्पताल लगिएको थियो।

सत्ताको राइँदलोमा माओवादी, प्रचण्डलाई प्रधानमन्त्रीको अफर दिएर कांग्रेसबाट छुट्याउने एमाले रणनीति

पार्टी सभापति देउवादेखि महामन्त्री गगन थापासहित आधा दर्जन प्रधानमन्त्रीको आकांक्षी रहेका बेला माओवादीले कांग्रेसभित्रको घरझगडाको फाइदा उठाउन खोजेको राजनीतिक वृत्तमा चर्चा छ।

समानुपातिकको मतगणना मंगलबार सकिने, त्यसपछि के हुन्छ प्रक्रिया?

प्रतिनिधिसभामा सो प्रणालीतर्फ हालसम्म एक करोड चार लाख ३० हजार चार सय ३९ मतगणना सकिएको छ।

आफूलाई निर्णायक दाबी गर्ने माओवादीका तीन दाउ

शनिबार र आइतबार माओवादी मुख्यालय पेरिसडाँडामा बसेको पदाधिकारी बैठकले दुईथरी कुरा बाहिर ल्यायो। पहिलो दिन अर्थात् शनिबारको बैठकमा माओवादीले एमालेसहितका अन्य दलसँग पनि सहकार्य गर्न सकिने कुरा बाहिर ल्यायो। तर आइतबारको बैठकमा भने सो कुरालाई ढाकछोप गरेर वर्तमान सत्ता गठबन्धनकै नेतृत्वमा सरकार बन्नेबारे छलफल भएको बताइयो।

न निर्णय न टेन्डर ! आफ्नै शोरुमबाट वडाध्यक्षका लागि भनेर मेयरले किनिन् १० मोटरसाइकल

करिब ४० लाख रुपैयाँ सरकारी बजेट दुरुपयोग गरी नगर कार्यपालिकामा प्रस्ताव नै नलगी स्वमर्जी मोटरसाइकल किनेपछि मेयर शाही विवादमा तानिएकी छन्।

कांग्रेस केन्द्रीय समिति बैठक बोलाउन नेता महरको माग

नेपाली कांग्रेसका केन्द्रीय सदस्य नैनसिंह महरले कांग्रेसले तत्काल केन्द्रीय समिति बैठक बोलाएर आम निर्वाचनको समीक्षा र गठबन्धन तथा दलभित्र भएका घात-अन्तरघातको छानबिन गर्न माग गरेका छन्।

नेपाल–भारत सीमामा ढुंगा हानाहान

दार्चुलास्थित नेपाल–भारत सीमामा तनाव भएको छ। भारतीय नागरिकले नेपाली नागरिकमाथि ढुंगा प्रहार गरेको बताइएको छ।

संसद्‍मा हुने १२ मध्ये ५ वटाले राष्ट्रिय दलको मान्यता नपाउने

७ वटा दलले समानुपातिकको थ्रेसहोल्ड कटाएर राष्ट्रिय दलको मान्यता पाउने भएका छन् भने पाँच वटा राष्ट्रिय दल नहुने भएका छन् ।

विश्वकपमा मेस्सीले तोडे म्याराडोनाको रेकर्ड

त्यसै क्रममा टिमका लागी एक गोल गरेका अर्जेन्टिनाका कप्तान लियोनेल मेस्सीले आफ्ना देशका लिजेन्ड खेलाडी डिएगो म्याराडोनाको किर्तीमान तोडेका छन्।

थप समाचार

नेपाल समय
ब्लग

असुरक्षित सडकको सिकार भएका महावीर

वैज्ञानिक समाजवादी पार्टीमा जोडिएपछि सेलिब्रेटी छविप्रतिको मोह घट्दै गएको थियो। समानता र विभेदको अन्त्य उनका अर्जुन दृष्टि थिए। उनको उद्देश्य र काम जात व्यवस्था अन्त्य गर्नेमा केन्द्रित थियो।
नेपाल समय
ब्लग

हिमालको काखबाट राष्ट्रिय खेलकुद नियाल्दा

प्रतियोगिताको दोस्रो दिन बिहान खासै इभेन्ट थिएनन्। ढिलो गरेर ११ बजे रंगशाला पुग्दा सबै साथीहरू त्यहीँ भेटिए। फेवातालको छालमा टल्किइरहेका घामका किरण, माछापुच्छ्रेलगायतका हिमालमा ठोक्किएका घाम किरण, सिरसिरे हावा, पोखरापारिका रमणीय गाउँ अनि नौला खेलाडी, व्यवस्थापक र दर्शक हेर्दै बिहान बितेको थियो।
नेपाल समय
ब्लग

अनि दसैं आउँथ्यो गाउँमा

घर लिपपोत गरेपछि पनि हाम्रो दसैंको चटारो सकिन्थेन। विद्यालय र घरको लिपपोतपछि बल्ल गाउँ सफाइ अभियान चल्थ्यो। मेरो गाउँ मगर समुदायको बाहुल्यता भएको क्षेत्रमा पर्छ। त्यसैले त्यहाँ सामूहिकता बलियो थियो।
नेपाल समय
ब्लग

बलात्कारका बेला किन प्रतिवाद गर्न सक्दैनन् पीडित?

कुनै बेला पीडितको शरीर फ्रिज भएर बेहोसको अवस्थामा पुगिसकेका हुन्छन्। त्यसैले १ चोटी मात्र हैन ३-४ चोटी बलात्कार गर्दा पनि किन पीडित त्यही बसिरह्यो भन्ने प्रश्न गलत हो। यो फ्रिज भएकै आधारमा केटी किन चिच्याइन? ढोकामा चुकुल नलागेको बेला पनि किन भागेन? सबै व्याख्या हुन्छ।
नेपाल समय
ब्लग

सिंहदरबारलाई चिठ्ठी

तिम्रो निर्माणक्रममा बडाहाकिमहरु चाकु र मासको पिठोको थुप्रोमा थुक्दै र कुल्चँदै हिँड्थे रे। त्यसो गर्नुको कारण चाकु र मास चोरी नहोस् भनेर रहेछ। यसरी निर्माणक्रमबाटै यस्तो प्रकृया सुरु भएर हो कि किन हो यहाँबाट प्रवाहित सबै सेवामा हरेक सम्बन्धित सेवाप्रदायक र सेवाग्राही आज पनि चोर्न मात्र उद्दत छन्।

सूचना विभाग दर्ता नं.

८५८-२०७५/७६

सम्पर्क

House -138, Suruchi Marg, New Baneshwor, Kathmandu, Nepal
फोन : +977-1-4790242 / +977-1-4790040
इमेल : nepalsamayanews@gmail.com
  • प्रबन्ध निर्देशक
    तरुणप्रताप शाह
  • प्रधान सम्पादक
    नारायण अमृत
  • महाप्रबन्धक
    जीवन तिम्सिना