सोमबार, साउन २३, २०७९
बहस

सौन्दर्य प्रतियोगिता : समाजलाई के हुन्छ फाइदा?

राज सरगम  |  काठमाडौं, आइतबार, जेठ २२, २०७९

राज सरगम

राज सरगम

आइतबार, जेठ २२, २०७९, काठमाडौं

नेपाल समय

काठमाडौं- 'एउटी केटीलाई अर्को केटीको माझमा उभ्याएर गरिने प्रतिस्पर्धा नै राम्रो होइन,' सन् २००८ मा मिस टिनको उपाधि जितेकी समृद्धि राईले 'सौन्दर्य प्रतियोगिता : सशक्तीकरण कि वस्तुकरण' बहस कार्यक्रममा आफ्नो अनुभव सुनाइन्, 'ओहो त्यो केटी पो 'क्युट' थिई, यो केटी कसरी भई!' 

राईले मिस प्रतियोगितामा भाग लिँदाका दिनमा युवतीहरूलाई गरिने मूल्याङ्कन प्रवृत्तिबारे मन खोलेरै सुनाइन्। 'बाल्यकालमा गाउँमा कुनै पनि युवतीले मिस प्रतियोगितामा भाग लिने सोच्दैनन्। न त त्यस किसिमको जीवनशैली नै हुन्छ। घरको काम र पढाइमा मात्रै ध्यान हुन्छ किशोर उमेरसम्म,' सहरमा सुन्दरी प्रतियोगीताका नाममा युवतीको शारीरिक संरचनाको नापतौल गरिरहेकोप्रति गुनासो गरिन्, 'एउटी केटी हाइट, उमेर, अनुहार, फिगर, हिँडाइ, बोलाइबाट सुन्दरी कसरी हुन सक्छे? जब कि उसको बौद्धिकता, उसको सोच, उसको मौलिकता भएर पनि सुन्दर हुन सक्दिन?' चीनको झिन्ताङमा सम्पन्न मिस टुरिजम क्विन एसियाको पहिलो संस्करणमा नेपालका तर्फबाट प्रतिनिधित्व गरेकी राईले मिस पर्सनालिटीको उपाधि पनि जितकी थिइन्।

राईले आफ्नो अनुभव सुनाईसकेपछि मञ्चमा देखिए चलचित्र निर्देशक मनोज पण्डित, कलाकार लक्ष्मी बर्देवा, डाक्टर अरूणा उप्रेती, डाक्टर मीना पौडेल र सहजीकरणका लागि मिना पोखरेल। उनीहरुले आफ्ना कुरा सुनाए। 

महिला र सौन्दर्य प्रतियोगितालाई हेर्ने दृष्टिकोण सुनाने पालो डा अरूणा उप्रेतीको आयो। '१५ रूपैयाँको लिपिस्टिक र २० रूपैयाँको क्रिम लगाएर किशोरीलाई छिनभरका लागि राम्री बनाउन हौस्याउने सौन्दर्य प्रतियोगिता व्यापार हो, जहाँ किशोरी आफू प्रयोग भएको थाहा पाउँदैनन्,' उनले भनिन्। 

डाक्टर अरूणाले निर्देशक मनोज पण्डितद्वारा निर्देशित चलचित्र 'छाया'को उदाहारण दिँदै बाल यौनहिंसा बढ्नुमा कस्तो शिक्षा दिइरहेको छौं भन्नेमाथि प्रश्न गरिन्। 'शिक्षाको सौन्दर्यभन्दा पनि आवरण सौन्दर्य खोज्न थालियो। बजारले यसलाई व्यावसायिक बनाइदियो। सुन्दरताको मापन गरिदियो। यस्तो रोक्नका लागि राजनीतिक, सामाजिक दृष्टिकोणबाट बहस हुन जरुरी छ,' उनले भनिन्। 

सौन्दर्य प्रतियोगिता सही हो या होइन भन्ने अहिले चौतर्फी बहसको विषय बनेको छ। सौन्दर्य प्रतियोगिताको नाममा हुने यौन दुर्व्यवहारमा परेका युवती बोल्न पनि थालेका छन्। सौन्दर्य प्रतियोगितामा हुने अपारदर्शिताका कारण पनि महिला हिंसा बढेको नकार्न सकिँदैन। यस्ता प्रतियोगितासँग राज्य व्यवस्था मौन छ।

सौन्दर्य प्रतियोगिता जितेका सुन्दरी तथा नजितेकाहरूले समाजप्रतिको दायित्व कसरी निर्वाह गरिरहेका छन् भन्ने विषयलाई हेरिनुपर्ने बताएकी समाजशास्त्री डा मीना पौडेल प्रश्न गर्छिन्-  प्रायोजकले मुनाफा कमाउनका लागि गरिने सौन्दर्य प्रतियोगिताबाट हामीले कस्तो संस्कृति निर्माण गर्दैछौं? हिजोको सुन्दरी आजको सडक छाप हुने सुन्दरीको सामाजिक दायित्व के हो?, डा मीनाले प्रश्न गर्दै भनिन्, 'अहिले त विभिन्न विज्ञापन प्रायोजकले सौन्दर्य प्रतियोगिताका लागि पाठशाला नै खोलेका छन् रे। जहाँ के खाने, के लाउने, के गर्ने, के बोल्ने, जस्ता सौन्दर्य प्रतियोगिताको नामको जीवनशैलीले युवतीहरू कुपोषित हुन पुगेको पनि सुनेको छु। यस्ता प्रतियोगिताविरुद्ध खुला मञ्चमा बहस हुनुपर्छ,' डाक्टर मीनाले भनिन्। 

सौन्दर्य प्रतियोगिता सही हो या होइन भन्ने अहिले चौतर्फी बहसको विषय बनेको छ। सौन्दर्य प्रतियोगिताको नाममा हुने यौन दुर्व्यवहारमा परेका युवती बोल्न पनि थालेका छन्। सौन्दर्य प्रतियोगितामा हुने अपारदर्शिताका कारण पनि महिला हिंसा बढेको नकार्न सकिँदैन। यस्ता प्रतियोगितासँग राज्य व्यवस्था मौन छ।

'बाल्यकालमा तँ कस्तो काली छेस्? कस्तो ठुस्स परेर मुख बिगारेकी? कस्तो टोलाएकी? हाँस्न पनि जान्दिनस्? कालीकाली भएपनि तँ राम्री चाहिँ छस् है? क्रिम लगाउने गर? यस्ता विषयले आफ्नै दिदीबहिनीले बाल्यकालमा जिस्काएको अनुभव सुनाइन् कलाकार लक्ष्मी बर्देवाले। राम्री बन्न बाध्य पार्ने समाजप्रति उनले सामाजिक मनोविज्ञानको विषयमा आफ्नो अनुभव जोडिन्, 'राम्री बन्नुपर्छ। तर प्रतियोगी भएर सौन्दर्य प्रतियोगितामा भाग लिनैपर्छ भन्ने होइन। सौन्दर्यको मापन गर्ने यस्ता प्रतियोगिता पनि हुनु राम्रो होइन।'

दश वर्ष अगाडि पनि सौन्दर्य प्रतियोगिताविरुद्ध आवाज उठाइएको थियो। अहिले पनि उठाउँदैछौं। यस्ता बहस निरन्तर हुन सकेमा सौन्दर्य प्रतियोगीताको नाममा हुने विकृति कम हुने बताउँछिन् बर्देवा। सौन्दर्य प्रतियोगिताबाट फाइदा लिने पितृसत्तात्मक समाजले नै हो।

निर्देशक मनोज पण्डितले पुरुषले सबैभन्दा बढी हिंसा गर्ने बताए। बाल यौनहिंसाको विरुद्ध 'छाया'जस्तो चलचित्र बनाएर जनचेतना जगाएका पण्डितले भने, 'महिला मात्रै होइन, अब पुरुषले नारी सौन्दर्य प्रतियोगिताविरुद्ध आवाज उठाउनु पर्‍यो। राज्यको पनि यसमा ध्यान जाओस्।'

कार्यक्रम वैज्ञानिक समाजवादी महिला संघले आयोजना गरेको थियो। 


प्रकाशित: June 5, 2022 | 19:18:54 काठमाडौं, आइतबार, जेठ २२, २०७९

तपाईं को प्रतिक्रिया

तपाईं को प्रतिक्रिया

ट्रेंडिंग

प्रकाशमानले भने- फर्स्ट म्यान बनेर देशको विकास गर्ने चाहना छ

नेपाली कांग्रेसका नेता प्रकाशमान सिंहले प्रधानमन्त्री बनेर नेपालको विकास गर्ने चाहना प्रकट गरेका छन्।

कथा, किंवदन्ती र रीतिरिवाजको संयोजन रातो मच्छिन्द्रनाथलाई आँखैअगाडि कोर्दा...

रातो मच्छिन्द्रनाथको रथ निर्माणलाई प्रत्यक्ष हेरेरै १९ वटा चित्र कोरेकी सुशीलाले १६ चित्र भने १६ दिन लगातार बनाएकी थिइन्। उडान सीमाभन्दा बाहिर शीर्षक दिएर उनका चित्रलाई गत १७ जुलाईबाट म्युजियम अफ नेपाली आर्टले प्रदर्शनीमा ल्याएको छ।

नुवाकोटको बेलकोटगढी केन्द्र बनाएर ५.३ म्याग्‍निच्युडको भूकम्प

शनिबार बिहान ५ बजेर २६ मिनेटमा नुवाकोटको बेलकोटगढी केन्द्र बनाएर भूकम्प गएको राष्ट्रिय भूकम्प मापन तथा अनुसन्धान केन्द्रले जनाएको छ। भूकम्पको धक्का काठमाडौं र आसपासका क्षेत्रमा समेत महसुस गरिएको थियो।

काठमाडौं उपत्यकामा भूकम्पको धक्का महसुस

काठमाडौं उपत्यकामा भूकम्पको धक्का महसुस भएको छ।

जनकपुरका पूर्वमेयर र पूर्वउपमेयरबाट ७ लाख क्षतिपूर्ति भराउन अदालतको आदेश

जनकपुरधाम उपमहानगरपालिकाका निवर्तमान मेयर लालकिशोर साह र उपप्रमुख रीताकुमारी मिश्रलाई स्थानीय एक व्यक्तिको घर भत्काएको विषयमा ७ लाख रुपैयाँ क्षतिपूर्ति उपलब्ध गराउन उच्च अदालत जनकपुरले आदेश गरेको छ।

४५ दिनमा सकिएको थियो पहिलो प्रतिनिधिसभा निर्वाचन, नेकपाले ल्याएको थियो ४ सिट

विसं २०१५ फागुन ७ गते प्रारम्भ भई विभिन्न चरणमा सम्पन्न भएको प्रतिनिधिसभाको आम निर्वाचन चैत २८ गतेसम्म ४५ दिनमा पूरा भएको थियो।

प्राध्यापक लोकराज बराल भन्छन्ः दोस्रो पुस्ताले शेरबहादुर, केपी ओली र प्रचण्डलाई रिप्लेस गर्नुपर्छ [अन्तर्वार्ता]

अहिलेको राजनीति दोस्रो पुस्ताका नेताहरूले सुधार्न अबको निर्वाचन (पार्टीको आन्तरिक र आमनिर्वाचन) मा एकदमै शक्तिशाली भएर आउनुपर्छ।

कोरोना उपचारका लागि टेकु पुगेका बिरामीलाई फिर्ता पठाउँदै अस्पताल

अस्पतालमा आएका बिरामीलाई फिर्ता नपठाइ उपचार गर्‍यो। देशभरका अस्तपालहरुले अक्सिजनको अभावका कारण बिरामीलाई अन्य अस्पतालमा रेफर गरिरहँदा टेकु अस्पतालले भने अस्पतालको प्रांगणमा राखेरै पनि उपचार गर्‍यो। नेपालमा कोरोनाको पहिलो र दोस्रो संक्रमितको टेकु अस्पतालमा नै उपचार भएको थियो।

परिवार वधको डरलाग्दो शृंखला: किन बढ्दैछ आफ्नैबाट असुरक्षा?

सम्बन्धका कारण पति–पत्नीको हत्या वा आत्महत्या मात्र नभएर पछिल्लो समय बढ्दै गएको परिवार वधकै कारक मनोसामाजिक समस्या भएको मनोविद् गोपाल ढकाल बताउँछन्।

ताइवानमा किन नजर लगाउँछन् चीन-अमेरिका?

रणनीतिक र व्यापारिक महत्त्वका कारण दुवै देश ताइवानलाई आफ्नो नियन्त्रणमा ल्याउन प्रयासरत छन्।

थप समाचार

नेपाल समय
कला/साहित्य

‘बूढो समय’ लिएर आए बाबुराम

शनिबार राजधानीमा आयोजित कार्यक्रममा कृतिकार बाबुराम श्रेष्ठ ‘यात्री’, गीतकार डा. कृष्णहरि बराल, ज्ञानु अधिकारी, महेश पौड्याल र सुरेश किरणले संयुक्त रुपमा पुस्तकको लोकापर्ण गरेका हुन्।
नेपाल समय
संगीत

परम्परा, संवेग र मनोरञ्जनको त्रिकोणात्मक कथामा सोनाको तीज गीत

सोना अमात्य युट्युव च्यानलबाट सार्वजनिक गरिएको भिडियोमार्फत व्यवहारमा बाँधिएर स्वच्छन्दताको थोरै मात्र अनुभूति गर्न पाएका महिलाहरुलाई खुलेर नाच्न आग्रह गरिएको छ।
नेपाल समय
रचना

कथा, किंवदन्ती र रीतिरिवाजको संयोजन रातो मच्छिन्द्रनाथलाई आँखैअगाडि कोर्दा...

रातो मच्छिन्द्रनाथको रथ निर्माणलाई प्रत्यक्ष हेरेरै १९ वटा चित्र कोरेकी सुशीलाले १६ चित्र भने १६ दिन लगातार बनाएकी थिइन्। उडान सीमाभन्दा बाहिर शीर्षक दिएर उनका चित्रलाई गत १७ जुलाईबाट म्युजियम अफ नेपाली आर्टले प्रदर्शनीमा ल्याएको छ।
नेपाल समय
फिल्म

गुरुदत्त-वहिदा भेट र बहुचर्चित फिल्म 'प्यासा'का ती परिघटनाहरु

गुरुदत्तले सधैं आफूलाई अभिनेताको रूपमा कमै बताउने गरेका छन्। आफ्नै फिल्ममा उनी सधैं दोस्रो वा तेस्रो रोजाइमा हुन्थे।
नेपाल समय
कला/साहित्य

मेलिना राईको इन्गेजमेन्ट तोडियो

गायिका मेलिना राईले प्रेमी सञ्जीव बराइलीबीचको इंगेजमेन्ट तोडिएको छ।

सूचना विभाग दर्ता नं.

८५८-२०७५/७६

सम्पर्क

House -138, Suruchi Marg, New Baneshwor, Kathmandu, Nepal
फोन : +977-1-4790242 / +977-1-4790040
इमेल : nepalsamayanews@gmail.com
  • प्रबन्ध निर्देशक
    तरुणप्रताप शाह
  • प्रधान सम्पादक
    नारायण अमृत
  • महाप्रबन्धक
    जीवन तिम्सिना