शुक्रबार, मंसिर २३, २०७९

जुलुमलालले ५३ वर्षदेखि देखेको गरिबी

राज सरगम  |  काठमाडौं, बुधबार, पुष १४, २०७८

राज सरगम

राज सरगम

बुधबार, पुष १४, २०७८, काठमाडौं

नेपाल समय
कलाकार जुलुमलाल चित्रकार आफूले बनाएको चित्रको साथमा।

काठमाडौं- कलाकार जुलुमलाल चित्रकार मंगलबार साँझ कमलादीस्थित प्रज्ञा प्रतिष्ठानको माथिल्लो हलमा ‘गरिब परिवार’ शीर्षक चित्रको कथा सुनाइरहेका थिए। जुन चित्र उनले वि.सं. २०२५ सालमा बनाएका थिए।

उमेरको ८०औं वसन्त छिचोलिसकेका जुलुमले नेकपा (माओवादी केन्द्र)को आठौं राष्ट्रिय महाधिवेशनको अवसरमा प्रज्ञा प्रतिष्ठानमा जारी कला प्रदर्शनीमा ५३ वर्ष पुरानो चित्र किन राखे त? भन्छन्, ‘यो चित्र कोर्दा देखेको गरिबी र आजको गरिबीमा त्यति ठूलो अन्तर पाउँदिनँ।’

ललितपुर पाटन स्थायी घर भएका जुलुम कलाकारितामा लागेको आधा शताब्दी भयो। जीवनमा बुढ्यौलीले छोयो। आँखाबाट बाक्लो चस्मा छुट्दैन। बााउबाजेले गर्दै आएको कलाकारिता नै अँगाले जुलुमले। उनले आफ्नै मामाहजुरबा तेजबहादुर चित्रकारबाट कलाकारिता सिकेका हुन्। ४२ वर्ष अगाडि पासा आर्ट खोलेका थिए। त्यो अहिले भने छैन।

‘समाजवादको यात्रा’ शीर्षक राखेर गरिएको चित्रकलामा सहभागी हुँदा उनी खुसी छन्। भन्छन्, ‘महाधिवेशनको अवसरमा चित्रकला प्रदर्शनी राखेर कला र कलाकारको चित्त राखिदियो पार्टीले।’

पाटनढोका आसपासको परम्परागत घर। घरको कोठा, कोठाभित्र परिवारका सदस्यहरू अभाव र भोकसँग जुधिरहेको अवस्था उनको चित्रले बोल्छ। आधा शताब्दी अगाडि देखेको समाजको अवस्था खासै माथि उठेको लाग्दैन उनलाई। चित्रकलाकाबाट समाजवाद आउँदैन भन्ने पनि उनलाई थाहा छ। देश फेरिन राम्रो नेतृत्वकर्ता जन्मिनुपर्छ भन्ने बुझेका छन् उनले। ‘नेता राम्रो भयो भने समाजवाद आउने हो,’ उनी भन्छन्, ‘हाम्रो नेता बढी सोखिन र व्यक्तिगत स्वार्थपूर्तिका लागि दौडिने खालका भए।’

समाजवादको यात्रा शीर्षकको चित्रमा पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ले ट्याक्टर चलाएर खेत जोतिरहेका छन्। समाजवादतिर जाने लक्ष्यलाई सिर्जनात्मक पक्षले सहयोग गर्छ। चित्रमा डिजिटल र पानी रङ दुवै प्रयोग गरिएको छ। 

कलाकार झिग्मे लामा आफ्नो चित्रको साथमा।
बाजेले नेपाली कांग्रेसको झन्डा घरमा फरफराएर गर्व गरेको सम्झना छ उनलाई। तर, उनी आफू भने समयसँगै नेकपातिर ढल्किए। हाल पार्टीको घटकको रूपमा रहेको ‘अखिल ललितकला संघ’को सल्लाहकारसमेत रहेका जुलुम २००६ सालतिर पाटनढोकाको फेरो मार्दै हिँडेको जुलुसलाई अझै बिर्सिएका छैनन्। आर्मीहरू सहितको भीडले गल्ली छोपेर निस्किएको जुलुसको नारा सम्झिन्छन्, ‘हरे राम, हरे राम।’

सामन्तीहरूले लगाएको नारा र जुलुस टुङ्गिएको थाहा पाएपछि सात-आठ वर्षका बालबालिका मिलेर सामन्तका विरुद्ध नारा लगाएको पनि सम्झिन्छन् उनी। ‘‘राणाशाही तानाशाही मुर्दावाद’ भन्दै नारा लगाउँथ्यौं,’ नेपाल समयसँगको कुराकानीमा चाउरिएको अनुहारमा हाँसोका धर्सा कोर्दै उनले भने।

चित्रकलामार्फत आफ्नो गुजारा गरेका जुलुम गरिबीको नयाँ–नयाँ रूप देखिन थालेको बताउँछन्। ‘राणा शासनदेखि अहिलेसम्म वास्तविक गरिबी हट्न सकेको छैन। नीति फेरियो, नेतृत्व फेरियो। तर, जनताका दुःख र गरिबी अझै फेरिन सकेको छैन,’ उनी भन्छन्।

०००

मुगुम गाउँ–२ मुगुका ४६ वर्षीय कलाकार तथा ललितकला संघका कर्णाली प्रदेश सहसंयोजक झिग्मे लामाले ‘समाजवादी यात्राको पदचाप’ शीर्षकमा मुगाली शैलीमा हिमाली परिदृश्य र समाजलाई उतारेको चित्र प्रदर्शनीमा राखेका छन्। तीस वर्षदेखि कलाकर्ममा लागेका लामा यस महाधिवेशनमा आफ्नो चित्र प्रदर्शनमा राख्न पाउँदा अत्यन्तै खुसी छन्। अधिवेशनले चित्रकारलाई ठाउँ दिएको भन्दै उनले खुसी व्यक्त गरे।


‘स्थानीय क्षेत्रमा रहेका साधनस्रोतको सही सदुपयोग हुन पाए, आयातित वस्तुलाई भन्दा स्थानीय स्तरमा उत्पादन हुने वस्तुलाई सही प्रयोग गर्न सके समाज उन्नत बाटोमा लाग्नसक्छ’, लामाले भने ।  

‘समाजवादी यात्रा’ नाम दिएर गरिएको चित्रकला प्रदर्शनीमा दुई दर्जन चित्र राखिएका छन्। प्रदर्शनीमा राखिएका चित्र आन्दोलनबाट घाइते भएका र कृषि क्रान्तिमा लाग्न प्रेरणा दिने खालका छन्।

‘गणतन्त्रका लागि संघर्ष’ गरेका जनताको विषय हुन्छ। जनजीविका श्रम मजदुर त्यसको असर ‘कृषि क्रान्ति’ ‘सामाजिक न्याय’ र ‘विभेदरहित समाज’को परिकल्पना चित्रमार्फत गरिएको देख्न सकिन्छ। जनसांस्कृतिक महासंघ नेपालका उपाध्यक्ष देवेन्द्र थुम्केलीले नेपालमा समाजवादको विषय लिएर गरिएको पहिलो कला प्रदर्शनी रहेको दाबी गरेका छन्। 

‘वित्तीय पुँजीवाद’ र ‘दलाल पुँजीवाद’ शीर्षकको चित्रसहित उनका पाँच वटा चित्र प्रदर्शनीमा छन्। उनले गरिब तथा मजदुरहरू नियमित भोकसँग लड्नुपरेको र पुँजीपतिका कब्जामा रहेको बजारमाथि व्यङ्ग्य गरेका छन्। ‘कसैले भौतिक रूपमा, कसैले सिर्जनात्मक रूपमा काम गरेका छौं’, थुम्केली भन्छन्, ‘समाज भनेको राजनीति मात्रै होइन। कलामार्फत सामाजिक चित्रण गर्नु पनि हो।’

नेता तथा कार्यकर्तालाई वास्तविक समाजको चित्र कलामार्फत बुझाउन खोजेको थुम्केलीले बताए। उनी भन्छन्, ‘विश्वको साधनस्रोत पुँजीपतिको हातमा छ। रोटी र मकै, भटमास खाजा खाने बर्गलाई चाउचाउ र बिस्कुट खाने बनाइसक्यो।’

प्रदर्शनीमा ३२ वटा चित्र छन्। ती चित्र २१ कलाकारले काेरेका हुन्। भोजपुर, दाङ, मुगु, रुपन्देही र उपत्यकाका तीन जिल्लाका कलाकारका चित्र प्रदर्शनीमा राखिएका छन्।

समाजवादको यात्रा शीर्षकको चित्रमा पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ले ट्याक्टर चलाएर खेत जोतिरहेका छन्। समाजवादतिर जाने लक्ष्यलाई सिर्जनात्मक पक्षले सहयोग गर्छ। चित्रमा डिजिटल र पानी रङ दुवै प्रयोग गरिएको छ। परम्परागत लोककलामा सिद्धहस्त कलाकारले पनि आफ्नो शैलीलाई जीवन्त राखेर सामाजिक र राजनीतिक विषयलाई उठान गरेका छन्।


ललितकला संघका केन्द्रीय अध्यक्ष पाल्साङ्मो लामाले नेपालको परिवर्तनकारी आन्दोलनमा माओवादी आन्दोलनको विशिष्ट भूमिका रहेकाले त्यसको झलक कलाकृतिमा आएको बताए। थाङ्का कलाकार लालमान लामाले ‘उज्यालो यात्रा’ शीर्षकमा तयार पारेको चित्र प्रदर्शनीको आकर्षण बनेको छ। लामाले नेपालको वर्गसंघर्ष, युद्धमा नारीको सहभागिता र उनीहरूको योगदानको विषयलाई चित्रमार्फत बुझाउन कोसिस गरेका छन्। लामा भन्छन्, ‘नालापानी युद्धदेखि माओवादीले सुरु गरेको जनयुद्धमा महिलाको विशिष्ट र बहादुरीपूर्ण योगदान रहेको छ।’

कलाकार रवीन्द्र श्रेष्ठको जनमुक्ति सेना र नेपाली सेनाको रगतबाट बनाइएको चित्रले दर्शकका मन तानिरहेको छ। जसमा शान्ति समायोजनको विषयलाई कलात्मक रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ।

नारादमणि हार्तम्छाली, लालमान लामा, एससी सुमन, केशवराज खनाल, पाल्साङ्मो लामा, कमानसिंह लामा, प्रदीप अधिकारी, रवीन्द्र श्रेष्ठ, राजकुमार राना मगर, राजकुमार खड्का, लिलाधर केसी, अमर परियार, अमिर शाक्य, खेम बिक, झिग्मे लामा, शिव शेर्पाली, निरीमाया लामा, रञ्जु पुलामी मगर, पूर्णिमा पौडेलका चित्रहरू प्रदर्शनीमा छन्। 

महाधिवेशन प्रचारप्रसार उपसमितिको आयोजना र अखिल नेपाल ललितकला संघको संयोजनमा भएको प्रदर्शनी समाजवादउन्मुख नेपाली समाजको परिकल्पनामा आधारित छ।


प्रकाशित: December 29, 2021 | 12:26:10 काठमाडौं, बुधबार, पुष १४, २०७८

तपाईं को प्रतिक्रिया

ट्रेंडिंग

सकियो समानुपातिक मतगणना, तीन दिनमा सिट बाँडफाँट हुने

निर्वाचन आयोगका अनुसार आज साँझ प्रत्यक्ष र समानुपातिक दुवैको गणना सकिएको हो। प्रत्यक्षतर्फको गणना हिजै सकिएको थियो भने समानुपातिक गणना भइरहेको थियो।

जनैसुपारी फिर्ता भएपछि युवतीले त्यागिन् प्राण, परिवारको जाहेरीमा युवक पक्राउ

युवतीको मृत्यु भएसँगै परिवारका सदस्यले घटना शंकास्पद रहेको भन्दै प्रहरीमा जाहेरी दिएका छन्। बुद्धनगर घर भएकी २७ वर्षीया पुष्पा न्यौपानेले सुधन संग्रौलाको घरबाहिर पुगेर साँझ सवा ७ बजे आफूलाई आगो लगाएकी थिइन्। सख्त घाइते भएको अवस्थामा युवतीलाई अस्पताल लगिएको थियो।

सत्ताको राइँदलोमा माओवादी, प्रचण्डलाई प्रधानमन्त्रीको अफर दिएर कांग्रेसबाट छुट्याउने एमाले रणनीति

पार्टी सभापति देउवादेखि महामन्त्री गगन थापासहित आधा दर्जन प्रधानमन्त्रीको आकांक्षी रहेका बेला माओवादीले कांग्रेसभित्रको घरझगडाको फाइदा उठाउन खोजेको राजनीतिक वृत्तमा चर्चा छ।

समानुपातिकको मतगणना मंगलबार सकिने, त्यसपछि के हुन्छ प्रक्रिया?

प्रतिनिधिसभामा सो प्रणालीतर्फ हालसम्म एक करोड चार लाख ३० हजार चार सय ३९ मतगणना सकिएको छ।

आफूलाई निर्णायक दाबी गर्ने माओवादीका तीन दाउ

शनिबार र आइतबार माओवादी मुख्यालय पेरिसडाँडामा बसेको पदाधिकारी बैठकले दुईथरी कुरा बाहिर ल्यायो। पहिलो दिन अर्थात् शनिबारको बैठकमा माओवादीले एमालेसहितका अन्य दलसँग पनि सहकार्य गर्न सकिने कुरा बाहिर ल्यायो। तर आइतबारको बैठकमा भने सो कुरालाई ढाकछोप गरेर वर्तमान सत्ता गठबन्धनकै नेतृत्वमा सरकार बन्नेबारे छलफल भएको बताइयो।

न निर्णय न टेन्डर ! आफ्नै शोरुमबाट वडाध्यक्षका लागि भनेर मेयरले किनिन् १० मोटरसाइकल

करिब ४० लाख रुपैयाँ सरकारी बजेट दुरुपयोग गरी नगर कार्यपालिकामा प्रस्ताव नै नलगी स्वमर्जी मोटरसाइकल किनेपछि मेयर शाही विवादमा तानिएकी छन्।

कांग्रेस केन्द्रीय समिति बैठक बोलाउन नेता महरको माग

नेपाली कांग्रेसका केन्द्रीय सदस्य नैनसिंह महरले कांग्रेसले तत्काल केन्द्रीय समिति बैठक बोलाएर आम निर्वाचनको समीक्षा र गठबन्धन तथा दलभित्र भएका घात-अन्तरघातको छानबिन गर्न माग गरेका छन्।

नेपाल–भारत सीमामा ढुंगा हानाहान

दार्चुलास्थित नेपाल–भारत सीमामा तनाव भएको छ। भारतीय नागरिकले नेपाली नागरिकमाथि ढुंगा प्रहार गरेको बताइएको छ।

संसद्‍मा हुने १२ मध्ये ५ वटाले राष्ट्रिय दलको मान्यता नपाउने

७ वटा दलले समानुपातिकको थ्रेसहोल्ड कटाएर राष्ट्रिय दलको मान्यता पाउने भएका छन् भने पाँच वटा राष्ट्रिय दल नहुने भएका छन् ।

विश्वकपमा मेस्सीले तोडे म्याराडोनाको रेकर्ड

त्यसै क्रममा टिमका लागी एक गोल गरेका अर्जेन्टिनाका कप्तान लियोनेल मेस्सीले आफ्ना देशका लिजेन्ड खेलाडी डिएगो म्याराडोनाको किर्तीमान तोडेका छन्।

थप समाचार

नेपाल समय
कला/साहित्य

आजीवन सदस्य सिफारिस निर्णयप्रति स्रष्टाहरूको आपत्ति

प्रतिष्ठानमा तीन कार्यकालसम्म रहेर सेवा–सुविधा भोग गरिसकेका मानिसलाई आजीवन सदस्यका निम्ति फेरि सिफारिस गर्नु न्यायसंगत नहुने स्रष्टाहरूको दाबी।
नेपाल समय
फिल्म

चुनाव र विश्वकपले सुस्ताएको नेपाली चलचित्र बजार

फिल्म निर्माणको अफ सिजन, आमनिर्वाचन, विश्वकपका कारण चलचित्र क्षेत्रमा ठूला ब्यानरका चलचित्र बनेका छैनन्।
नेपाल समय
फिल्म

विदेशमा अवार्ड गर्नु चुनौतीपूर्ण रहेको अभिनेता राजेश हमालको धारणा

यूएस खबर, फेम नेपाल, ८४ मिडिया र आर्यन फिल्म्सले संयुक्त रुपमा अवार्ड गर्न लागेका हुन्।
नेपाल समय
फिल्म

चलचित्र निर्माता संघको कार्यसमितिमा थपिए गिरी र बानियाँ

चलचित्र निर्माता संघ नेपाली फिल्म निर्माताको छाता संस्था हो।
नेपाल समय
पुस्तक

इजिप्टको लोकतन्त्र चियाउने पुस्तक, ‘इजिप्ट अन्टिल डेमोक्रेसी’

लामो र गहिरो अनुसन्धान साथ तयार पारिएको इजिप्ट अन्टिल डेमोक्रेसी पुस्तक नीति निर्माता तथा पश्चिम एसियाको राजनीतिमा रुचि राख्ने सबैका लागि उपयोगी देखिन्छ।

सूचना विभाग दर्ता नं.

८५८-२०७५/७६

सम्पर्क

House -138, Suruchi Marg, New Baneshwor, Kathmandu, Nepal
फोन : +977-1-4790242 / +977-1-4790040
इमेल : nepalsamayanews@gmail.com
  • प्रबन्ध निर्देशक
    तरुणप्रताप शाह
  • प्रधान सम्पादक
    नारायण अमृत
  • महाप्रबन्धक
    जीवन तिम्सिना