शुक्रबार, जेठ १३, २०७९
अनुभूति

घोंगी चुसेर खानुको अलग्गै मजा

मुना चौधरी  |  काठमाडौं, शनिबार, मंसिर ४, २०७८

मुना चौधरी

मुना चौधरी

शनिबार, मंसिर ४, २०७८, काठमाडौं

नेपाल समय

गाउँको पोखरीमा डुबुल्की मार्दै घोंगी मार्न व्यस्त थिएँ। पानी बाहिर टाउको निकालेर घोंगी स्कर्टको खल्तीमा हाल्थें। खल्तीमा घोंगी हाल्दै टोलकी साथी दीपालाई सोध्थें, ‘कतहेक घोंगी मारलिहि?’

‘एकपसर।’ उसले जवाफ फर्काइ।

उसले मभन्दा बढी घोंगी समाती भनेर म फेरि हतारिँदै पानीभित्र डुबुल्की मार्थे र दुबै हातले हिलो छाम्‍न व्यस्त हुन्थें। प्रायः काकीको घरमा घोंगी पाकेको देखेर आमाले सोध्‍नुहुन्थ्यो, ‘कतसे आनलिही घोंगी? बेचैले येलछेलौ?’

उताबाट जवाफ आउथ्यो, ‘नै किनलियै। पोखैरसे माइरके आनलियै।’ 

‘कोन पोखैरसे ?’

‘तेलिया पोखैरसे।’

काकीले पोखरीबाट घोंगी मारेर ल्याएको सुनेर थारु टोलका सबैजना केटी र स्वास्‍नी मान्छेहरु भोलिपल्ट तेलिया पोखरी घोंगी मार्न जान तयार भए। अनि त दिउँसो म पनि आमाको सारीको टालो लिएर घोंगी मार्न गएँ।  पोखरीमा भैँसीहरु आहाल बसिरहेका थिए। जोताइ गरेर खेतबाट घर फर्किरहेका गोरुहरु पानी खाँदै अलमलिँदै घरको बाटो लागिरहेका थिए। वयस्क, बच्चा र  बुढाबुढीहरु डुबुल्की मार्दै नुहाइरहेका थिए तर हामी तरुणी र स्वास्‍नी मान्छेहरु घोंगी मार्न व्यस्त थियौँ। 

उफ ! भतभती पोल्ने गर्मी थियो। एकछिन घाममा बस्‍नै नसक्ने। नुहाइरहेका केटाकेटीहरु गर्मीले पानीबाट निस्किनै मानेका थिएनन्। पानीभित्र डुबुल्की मारेर दुबै हातले पोखरीको माटो सोहोरेँ। सोहोरेपछि हातमा मसिनो र सारो वस्तु स्पर्श भयो? समात्दै मुठ्ठी बाँधेर पानी बाहिर टाउको ल्याएँ। हातमा समातेको वस्तुतिर हेरेँ। पाँचओटा घोंगी हातमा समातेर स्कर्टको खल्तीमा राखेँ घोंगी। परेलाको पानी पुछ्दै फेरि साथीहरुतिर हेरेँ। सबैजना डुबुल्की मार्दै घोंगी मार्न व्यस्त थिए। निस्सासिएको जस्तो भएको हुनाले म फेरि यो पल्ट घोंगी नमारिकन पानी बाहिर टाउको निकालेँ। सास फेरेर फेरि पानी भित्र डुबुल्की मारेँ।

मध्य दिनको पोखरीको पानी तातेर पोलिरहेको थियो। तैपनि घोंगी मार्ने लोभले सबै बिर्सेँ। कुनै कुनैबेला हातमा पोखरीको हिलाम्मे माटो हातभरि समात्थेँ। माटो छाम्दै घोंगी मार्ने प्रयास गर्थेँ।

घोंगी मुठ्ठीभरि समातेर निस्किन्थेँ, कुनैबेला भने हिलाम्मे माटो मात्र मुठ्ठभरि आउँथ्यो। हिलो छाम्दा सारो लुडो, केकेको डल्लो हातमा स्पर्श हुन्थ्यो। डरले जिउ सिरिङ हुन्थ्यो र चाँडै पानी बाहिर निस्केर सास लिन्थेँ। सास फेरेर फेरि डुबुल्की मार्दै घोंगी खोज्‍न व्यस्त हुन्थेँ। कहिले रितो हात पानी बाहिर सास फेर्न टाउको  निकाल्थेँ। कहिले दुई, चारओटा मात्र घोंगी समातेर टाउको पानी बाहिर निकाल्थेँ। 

यतिबेला पोखरीको बीचतिर ‘जाइठ’ (पोखरीको मध्य भागमा भएको मियो) नजिकै आइसकेकी थिएँ। गहिरो थियो। जाइठतिर हेरेँ। डर लाग्यो। बाले धेरैपटक भनेका थिएँ, पोखरीको जाइठमा ढोरीया सर्प बसेको हुन्छ। जाइठ नजिक कहिले पनि नजा। सर्पले टोक्छ। 

उसिना चामलको भात र घोंगीको पिरो झोलले ओठ पोलिरहेको थियो तर मुखले खान छोड्न मानिरहेको थिएन।

बाको कुरा सम्झेर म डराएँ। जाइठतिर हेर्दै खुट्टा टेक्न खोज्दा टाउकोभन्दा माथि पानी भयो। पानी, नाक, र मुखमा पसेर सास लिन गाह्रो भयो। निस्सासिएको जस्तै अनुभव भयो भने अर्कोतिर जाइठको फेँदमा बसेको सर्पले टोक्ला कि भनेर डराउँदै त्यहाँबाट छेउ लाग्‍न खोजेँ। मुखमा भएको पानी घुटुक्क निलेँ। हतास हुँदै पौडी खेल्दै छेउतिर आएँ। कानमा पानी पसेर कान भारी भइरहेको थियो। साथीहरुतिर हेरेँ, टोलमा साथीहरु गुन्जा, दीपा, रिता, नुनु, सेव, कल्पना, सोनम सबैजना घोंगी मार्न व्यस्त थिए। छेउतिर आएर म फेरि घोंगी मार्न व्यस्त भएँ।

सूर्य टाउका पछाडि आइसकेको थियो। सबैले एकएक ‘आरी’ जति घोंगी मारिसकेका थियौँ।  डुबुल्की मार्दामार्दा सबैका आँखा राता  र थकाइ लागेर जिउ शिथिल भइसकेको थियो। राति घोंगी खाने आसाले थकाइ लागेको जिउमा रौनक र आँखामा खुसी थियो।  पोखरीबाट नुवाइधुवाइ सकाएर घोंगीको पोटली बोक्दै घर फर्कियौँ। 

घोंगीले खाएका माटो ओकल्नका लागि आरीमा पानी हालेर छोड्नुभयो आमाले। बेलुकी खुर्पाले घोंगीको पछाडिको भाग काट्न बस्सेँ। घोंगीको पछाडिको भाग काट्नुलाई ‘गाइर’ काट्नु भनिन्छ। गाइर काटे भने घोंगी खाने अर्थात् सुर्कनेवेला सजिलो हुन्छ। घोंगीमा भएको माटो पनि बाहिर जान्छ। 

आमा चुलो बालेर भात बसाल्नुभयो। दिदीले सिलौटामा लसुन, तोरी, जिरा र सुकेको खुर्सानी पिस्‍न बस्‍नुभयो। गाइर काटिसकेपछि आरीको पानी फालेर त्यसमा घोंगी राखेँ। घोंगीको बाहिरको खबटा धेरै फोहोर भएकाले स्टिलको आरीमा राखेर घोंगी माज्‍न थालेँ। घोंगी माज्दा सिरिम-सिरिम आवाज आइरहेको थियो। दस मिनेट जति घोंगी माजेर तीन, चार, पानी धोएँ। धोएर आँगन आएँ। त्यतिबेलासम्म भात पाकिसकेको थियो। टोलभरि सबैको घरमा घोंगी आरीमा माज्दै थिए। सिरिमसिरिम आवाज आइरहेको थियो। बेलुकी खेतबाट फर्किँदै गरेका खेतालाहरुले ‘डगहर’मा बोल्दै हिँड्डिरहेका थिए, आज सबैको घरमा घोंगी पक्दैछ। 

भात पाकिसकेपछि भातबाट निकालेको पानी अर्थात् मार आमाले आरीमा राख्नुभयो। आमाले भन्‍नेभयो, ‘मारको झोल हाले भने घोंगी लदबद र सारै मिठो हुन्छ।’

घोंगी र खेतको माछा मारेर खानु थारु समुदायमा प्रचलित छ। घोंगी स्वास्थ्यको हिसाबले धेरै फाइदाजनक हुनाले थारुहरुले माछा र घोंगी प्राचीन कालदेखि खाँदै आएका छन्।

भात पकाएर आमाले ‘कन्ती’ चुलोमा बसालिसक्नु भएको थियो। कन्तीमा पानी हालेर घोंगीलाई एक भुलुक्क उमाल्नुभयो। उमालेको घोंगी मैले फेरि कलमा पखाल्न लगेँ। उमाल्दा घोंगीमा भएको सबै माटो र घोंगीको पैखना (मुखमा भएको बिर्को) सबै बाहिर आइसकेको थियो। फेरि पखाल्दा घोंगीको पैखना र फोहोरहरु सबै सफा भइसकेको थियो। 

झोल तयार भइसकेको थियो। भातको मार (पानी) मा आमाले नुन, बेसार, खुर्सानी हालिसक्नु भएको थियो। उम्लिरहेको मारको झोलमा घोंगी हाल्नुभयो। घोंगी हालेर आधा घन्टा पकाउनुभयो। पाक्न लागेपछि दिदीले पिसेर बटुकामा राख्नुभएको लसुन, तोरी, जिरा, खुर्सानीको गिलो मसला घोंगीमा आमाले हाल्नुभयो। झोललाई लदबद बनाउन आलसको धुलो र तेल अन्तिममा हाल्नुभयो। आलसको धुलोले घोंगीको झोल लदबद भयो। घोंगीको मिठो बास्‍नाले भोक लागिसकेको थियो। टोलको सबैको घरमा पन्यूले घोंगी चलाएको सिरिम-सिरिम आवाज आइरहेको थियो। 

उसिना चामलको भात र घोंगीको पिरो झोलले ओठ पोलिरहेको थियो तर मुखले खान छोड्न मानिरहेको थिएन। सहौरीया, साधारण र डोका गरी घोंगी तीन थरिको हुन्छ। सहौरीया घोंगी वर्षा महिना खेतमा पाइन्छ भने साधाराण घोंगी पोखरीमा पाइन्छ। डोका घोंगीभन्दा धेरै ठूल-ठूलो हुन्छ। डोकालाई उसिनेर मासु निकालेर भुटेर नि खान सकिन्छ तर घोंगी मसिनो भएकाले मुखले तानेर खानुपर्छ। सहौरीया घोंगी पहेलो रङको र चेप्टो आकारको हुन्छ भने साधारण घोंगी कालो र पहेंलो रङको हुन्छ। वर्षा महिनामा धेरैपटक सहौरीया घोंगी, डोका र गंगटा समात्‍न गएकी थिएँ। धानको बिट्टाहरुमा गंगटा बसेका हुन्थे। समात्‍नेबेलामा गंगटाले औँलामा धेरैपटक चिम्टाले चिमोटेको थियो। चिमोटेको ठाउँमा धेरैपटक रगत पनि आएको थियो। 

भोलिपल्ट रातभरि पानी पर्‍यो। बिहान उठ्दा मेघ गर्जेको अझैँ सुनिन्थ्यो। वर्षा थामिने कुनै लक्षण थिएन। लगालग एक हप्तासम्म पानी परिरह्यो। खेतमा बाढी आएको थियो। बाढी आएको हुनाले बाले खेतमा चाछ (माछा अल्झाउन बाँसले बनाइएको वस्तु) लगाउनुभयो। दिउँसो घुम ओढेर बासँग खेत जाँदा चाछ्मा ठेरहना, पोठी, गरै, चेङा, टेङरा, गैची, लट्टा थरिथरिका टन्‍नै माछाहरु बाझहेका (अल्झेका) थिए। धेरै माछा चाछमा बाझहेको देखेर म र बा धेरै खुसी भयौँ। म डेली (माछा राख्‍ने बाँसले बनाइएको वस्तु) समातेँ। बाले दुबै हातले माछा सोहोर्दै डेलीमा हाल्नुभयो। गाउँका सबैले माछा बझाउन आआफ्ना खेतमा चाछ लगाएका थिए। 

रोपाइ सकेको एक महिना भएको थियो। खेतको काम सकिसकेको थियो। गाउँका मान्छेहरु माछा बझाउँदै, भात पकाउँदै खाइरहेका थिए। वर्षबेलाको खेतको माछा स्वाद अलगै किसिमको ताजा र मिठो हुन्छ। सबैको घरबाट माछाको मिठो बास्‍ना आइरहेको थियो। धेरै माछा भएकाले खान नसकेर घाम लागेको बेलामा आमाले माछा घाममा सुकाउन राख्‍नुभयो। माछा सुकाउनुलाई माछाको सुकठी बनाउनु भनिन्छ। सुकठी बनाएर तरकारीको अभाव भएको बेलामा पोलेर भात र जलखैमा रोटीसँग चटनी बनाएर खानलाई राख्नुभयो। 

घोंगी र खेतको माछा मारेर खानु थारु समुदायमा प्रचलित छ। घोंगी स्वास्थ्यको हिसाबले धेरै फाइदाजनक हुनाले थारुहरुले माछा र घोंगी प्राचीन कालदेखि खाँदै आएका छन्। घरमा पाहुना आए भने पाहुनालाई माछा, मासु, घोंगी बिनाको भोजन कहिले गराउँदैन। यो एक प्रकारको आतिथ्य सत्कार हो। यो समुदायमा पाहुना आए भने खाना नखुवाइ भोकै पेट पाहुनालाई कहिले विदाई गर्दैन। 



प्रकाशित: November 20, 2021 | 15:43:46 काठमाडौं, शनिबार, मंसिर ४, २०७८

तपाईं को प्रतिक्रिया

तपाईं को प्रतिक्रिया

ट्रेंडिंग

धनगढीको गेटालाई अलपत्र पारेर देउवाको गृहजिल्लामा नयाँ मेडिकल कलेज किन?

आर्थिक वर्ष २०७३/०७४ बाट गेटामा कलेज निर्माण थालिएको थियो। मेडिकल कलेज पूर्वाधार निर्माण विकास समितिका कार्यकारी निर्देशक हेमराज पुजाराका अनुसार मेडिकल कलेजमा पूर्वाधार निर्माणको काम ९० प्रतिशत सकिएको छ।

स्थानीय सरकार हाँक्ने नारीशक्ति

अहिले चुनिएका महिला प्रमुख मध्ये कोही यसअघि पनि पालिका हाँकिसकेका छन्, कसैले उपप्रमुखको जिम्मेवारी सम्हालेका छन् भने कोहीले अघिल्लो निर्वाचनमा पराजय भोगेका थिए।

कोअर्डिनेटरले यौन दुर्व्यवहार गरेको भन्दै सेन्ट लरेन्स कलेजका विद्यार्थी आन्दोलित

कलेजकै कोअर्डिनेटर जनार्दन अधिकारीले कक्षा ११ को छात्राहरूमाथि यौन दुर्व्यवहार गरेको भन्दै विद्यार्थीले प्रदर्शन गरेका हुन्।

दमकको धक्काले झापामा हल्लिएन एमाले, माओवादी 'निल'

देशभर एमालेलाई बढार्न माओवादीलगायतका पाँच दलहरुलाई वैशाखी बनाएको कांग्रेसले कचनकवलमा भने राप्रपालाई पारस्त गर्न एमालेलाई वैशाखी बनायो। झापामा एमालेलाई परास्त गर्न राप्रपासँग पनि तालमेल भएको छ। यी तथ्यहरुलाई केलाएर हेर्दा दलका सिद्धान्त र विचारको सबैभन्दा ठूलो मजाक झापामा बन्‍यो।

काठमाडौंको १ लाख ३७ हजार मत गनियो, बालेनको फराकिलो अग्रता कायमै

स्थानीय तह सदस्य निर्वाचन २०७९ अन्तर्गत काठमाडौं महानगरपालिकामा करिब १ लाख ९० हजार मत खसेकोमा आज साँझसम्ममा १ लाख ३७ हजार ४५२ मत गनेर सकिएको छ।

भरतपुरको मतगणना स्थगित

एमालेका ती प्रतिनिधिलाई प्रहरीले नियन्त्रणमा लिएको र एमालेले उनको रिहाइ नभएसम्म मतगणना स्थगित भएको निर्वाचन अधिकृतको कार्यालयले जानकारी दिएको छ।

भरतपुरमा अब १४ हजार मत गन्न बाँकी, कसको मत कति?

रेनुले ४५ हजार ८८७ मत प्राप्त गर्दा नेकपा (एमाले)का विजय सुवेदीले ३४ हजार ९९३ मत प्राप्त गरेका हुन्। स्वतन्त्र उम्मेदवार जगन्नाथ पौडेलले १३ हजार ९३७ मत प्राप्त गरेको मुख्य निर्वाचन अधिकृतको कार्यालयले जनाएको छ।

राप्रपा बन्ला राष्ट्रिय दल?

स्थानीय निर्वाचनको लोकप्रिय मतमा नेपाली कांग्रेस, नेकपा एमाले, नेकपा माओवादी केन्द्र, नेकपा एकीकृत समाजवादी, जसपा, लोसपासँगै राप्रपा छ। राप्रपाले पाइरहेको मत हेर्दा अबको संघीय निर्वाचनबाट राष्ट्रिय पार्टी बन्ने सम्भावना देखिन्छ।

भलिबलमा भविष्य खोजिरहेका धीरज, जसलाई खेलबाटै देशको शीर उँचो पार्नु छ

१६ वर्षकै उमेरदेखि भलिबल खेल्न सुरु गरेका धीरजले राष्ट्रिय टिमको जर्सीमा खेल्ने सपना भने साकार पार्न सकेका छैनन्। तर, जीवनको एक कालखण्डमा राष्ट्रिय टिमको जर्सी लगाएर खेल्ने उनको सपना मजबुत बन्दै गइरहेको छ।

काठमाडौं महानगरमा १ लाख २८ हजार मतगणना हुँदा कसले कति पाए?

पछिल्लो गणनाअनुसार प्रमुख पदमा स्वतन्त्र उमेदवार बालेन्द्र साह (बालेन)को अग्रता थप फराकिलो बनेको छ। उनले ४३ हजार ८५० मत पाएका छन्।

थप समाचार

नेपाल समय
संगीत

रामकृष्ण ढकालको नयाँ गीतको भिडियोमा गरिमा र दिपेश

गायक रामकृष्ण ढकालको आवाजमा रहेको ‘म हराएँ मनमनैमा’ बोलको नयाँ गीत सार्वजनिक भएको छ।
नेपाल समय
रङ्गमञ्च

सलमान खान नेपाल आउने कार्यक्रम स्थगित

कलाकार सलमान खान नेपाल आउने कार्यक्रम स्थगित भएको छ।
नेपाल समय
फिल्म

'चिसो मान्छे'को ट्रेलर सार्वजनिक, फिल्म असार ३ देखि

दीपेन्द्र के खनालको निर्देशनमा बनेको फिल्म ‘चिसो मान्छे’को ट्रेलर रिलिज भएको छ।
नेपाल समय
रङ्गमञ्च

'कमेडी हब' लिएर आउँदै 'माग्ने बूढा'

हास्य कलाकार केदार प्रसाद घिमिरे ‘माग्ने बूढा’ले कमेडी शो ‘कमेडी हब’ निर्देशन गर्ने भएका छन्।
नेपाल समय
संगीत

नेपाली गायक सुमन शेखरको उर्दू गजल टी-सिरिजबाट सार्वजनिक

टी-सिरिजको अफिसियल च्यानलबाट सार्वजनिक गीत आइतबार वरिष्ठ चलचित्रकर्मी नीर शाह तथा पूर्व चलचित्र विकास बोर्ड अध्यक्ष राजकुमार राईको प्रमुख आतिथ्यतामा सार्वजनिक गरिएको हो।

सूचना विभाग दर्ता नं.

८५८-२०७५/७६

सम्पर्क

House -138, Suruchi Marg, New Baneshwor, Kathmandu, Nepal
फोन : +977-1-4790242 / +977-1-4790040
इमेल : nepalsamayanews@gmail.com
  • प्रबन्ध निर्देशक
    तरुणप्रताप शाह
  • प्रधान सम्पादक
    नारायण अमृत
  • महाप्रबन्धक
    जीवन तिम्सिना