सोमबार, साउन २३, २०७९

मानव सभ्यतामा आइलागेको संकटको विशेष दस्ताबेज हो ‘कोभिड–१९ का कथाहरू’ 

नेपाल समय  |  काठमाडौं, शनिबार, असोज १७, २०७७

नेपाल समय

नेपाल समय

शनिबार, असोज १७, २०७७, काठमाडौं

नेपाल समय

आख्यानकार निर्मलकुमार थापा सम्पादक पनि हुन्। अन्तर्राष्ट्रिय सञ्जाल नेपाल सेन्टरका संस्थापक थापाको सम्पादनमा हालै ‘कोभिड–१९ कथाहरू’ प्रकाशित भएको छ। 

पुस्तकमा नेपाललगायत भारत, अस्ट्रेलिया, क्यानडा, जर्मनी, अमेरिका, बेलायतमा रहेका २६ नेपाली लेखक/साहित्यकारको कोभिड–१९ बारेको भोगाई संगृहीत छ। कृतिका संयोजक तथा सम्पादक थापासँग गरिएको छोटो कुराकानी–  

‘कोभिड–१९ का कथाहरू’ कस्तो कृति हो?

अहिले अमेरिका, युरोप, एसिया जहाँसुकैका मानिसको पनि समस्या उस्तै छ। दिनचर्या उस्तै छ। मनोदशा साझा छ। मानवीय अनुभूति समान छ। हरेक भूगोलका साझा भोगाइ पुस्तकमा आएको छ। त्यसैले यो कुनै साहित्यिक कृतिभन्दा पनि मानव सभ्यतामा महामारीले निम्त्याएको संकटको एउटा विशेष दस्ताबेज बनेको छ। 

कृतिको परिकल्पना कसरी भयो?

हामीले १९९० सालको भूकम्पबारे लेखिएका कृति असाध्यै थोरै पढ्न पायौं। कतिपय सन्दर्भ त अघिल्ला पुस्ताबाट सुनेर मात्र थाहा पायौं। कोभिड–१९ महामारी संसारमा सधैं आउने होइन। भर्खरै जन्मिएको र त्यसपछिको नेपाली भाषी पुस्ताले पढ्दा अहिलेको तस्बिर देखोस्।

अहिलेको मानवीय अनुभूति र पीडा बोध गरोस् भन्ने अभिप्रायले यस्तो कृतिको परिकल्पना गरिएको हो। अर्को उद्देश्य कोभिड–१९ ले संसारभर कस्तो असर गरेको रहेछ त? भन्ने जानकार नेपाली पाठकले एउटै कृतिमा पढ्न पाऊन् भन्ने पनि हो। 

लेखकहरु छनोट गर्दा साहित्यकारलाई नै किन प्राथमिकता दिनुपरेको होला?

आममान्छेभन्दा संवेदनशील र भावुक लेखक सर्जकहरुका मनोदशाबारे पुस्तक निकाल्दा ऐतिहिसिक महत्त्व होला,  महामारीका भोगाइ र बुझाइ अक्षरमार्फत जीवन्त होला भनेर साहित्यकारलाई प्राथमिकता दिइएको हो।

लेखकको छनोट कसरी गर्नुभयो? 

कोरोना महामारी कुनै भूगोल वा क्षेत्रमा सीमित नरहेकाले सकेसम्म संसारभरका नेपाली लेखकहरु समेट्ने प्रयास गरेका छौं। त्यस क्रममा नेपाल, भारत, अस्ट्रेलिया, बेलायत, अमेरिका, क्यानडा आदि मुलुकमा साहित्यलेखनमा सक्रिय व्यक्तित्वदेखि केही ‘सेलिब्रेटीहरू’ सँग अनुरोध गरियो। स्रष्टा छनोट गर्दा हरेक विधामा कलम चलाएर ख्याति कमाइसकेका व्यक्तित्वहरूलाई प्राथमिकतामा राखिएको छ।

कुनै आग्रह–पूर्वाग्रह राखिएको छैन। सीमित समयभित्र आएका सिर्जनाहरूलाई पुस्तकमा समेटिएको हो। अन्य लेखक÷साहित्यकारका रचनालाई दोस्रो वा तेस्रो संग्रहसम्ममा स्थान दिने योजना छ।  

महामारीका बेला लेखक र साहित्यकारले सजिलै लेखे त? 

महामारीका बेला साहित्य सिर्जना गर्न कठिन हुने नै भयो। मैले लेखकलाई कोरोना महामारीका बेला के स्मरण गर्नुभयो भन्ने मात्र जिज्ञासामा आधारित रहेर केही न केही रचना दिन अनुरोध गरें। कसैले आख्यान दिनुभयो। कसैले निबन्ध अनि कसैले संस्मरण दिनुभयो। उहाँहरुबाट जे पाएँ, त्यही सामग्रीलाई सम्पादन गरेर पुस्तकाकार रूप दिएको हुँ।

यसको अर्थ यसमा छापिएका सबै रचना कथा होइनन् भन्न खोज्नुभएको हो? 

हो। कोभिड–१९ का कथाहरू कुनै विधा विशेषमा केन्द्रित छैन। हामीले पढ्दै आएको आख्यान मात्र यहाँ छैन। कोरोना महामारीका बेला हरेक लेखकका भोगाइ र अनुभूति छन्। समग्रमा यो विश्व महामारीको कथा हो। कृतिमा चर्चित कथाकारहरु महेशविक्रम शाह, कुमार नगरकोटी, निर्मल थापा, रोशन शेरचन, किशन थापा अधिर, गोविन्द गिरी प्रेरणा का रचना पनि छन्। तर सबै रचना कथा होइनन्। 

पाठकले यो कृति किन पढून् भन्ने लाग्छ?

महामारीलाई नेपालका उत्कृष्ट लेखकहरूले कसरी भोगे? उनीहरूमा कस्तो अनुभूति भयो? समाजले यसलाई कसरी लियो। मानव सभ्यतामाथि यस्ता महामारीले कस्तो प्रभाव पार्दो रहेछ भन्ने प्रश्नको उत्तर बुझ्न यो कृति पढ्नैपर्छ। अर्को कुरा, व्यावसायिक लेखक र स्रष्टाहरूको आँखाबाट महामारीलाई कसरी हेरिएको रहेछ भन्ने जानकारी पुस्तकबाट हुनेछ। 

लेखन र सम्पादनमा कुन काम सजिलो रहेछ?

लेख्दा स्वतन्त्र भइन्छ। आफू घुमेको ठाउँ विशेष वा कृति पढ्दा मन परेको शैली वा पात्र विशेषबाट प्रभावित भइन्छ। त्यसपछि आफ्नै ढाँचाले लेख्ने हो। तर सम्पादन प्राविधिक काम हो। लेखकको मर्मलाई खुब ख्याल गर्नुपर्छ। अझ लेखक छनोट, सेटिङ, ले–आउट आदिमा विशेष ध्यान दिनुपर्छ। त्यसैले सम्पादन आफैंमा कठिन हो। 
 


प्रकाशित: October 3, 2020 | 02:24:00 काठमाडौं, शनिबार, असोज १७, २०७७

तपाईं को प्रतिक्रिया

तपाईं को प्रतिक्रिया

ट्रेंडिंग

प्रकाशमानले भने- फर्स्ट म्यान बनेर देशको विकास गर्ने चाहना छ

नेपाली कांग्रेसका नेता प्रकाशमान सिंहले प्रधानमन्त्री बनेर नेपालको विकास गर्ने चाहना प्रकट गरेका छन्।

कथा, किंवदन्ती र रीतिरिवाजको संयोजन रातो मच्छिन्द्रनाथलाई आँखैअगाडि कोर्दा...

रातो मच्छिन्द्रनाथको रथ निर्माणलाई प्रत्यक्ष हेरेरै १९ वटा चित्र कोरेकी सुशीलाले १६ चित्र भने १६ दिन लगातार बनाएकी थिइन्। उडान सीमाभन्दा बाहिर शीर्षक दिएर उनका चित्रलाई गत १७ जुलाईबाट म्युजियम अफ नेपाली आर्टले प्रदर्शनीमा ल्याएको छ।

नुवाकोटको बेलकोटगढी केन्द्र बनाएर ५.३ म्याग्‍निच्युडको भूकम्प

शनिबार बिहान ५ बजेर २६ मिनेटमा नुवाकोटको बेलकोटगढी केन्द्र बनाएर भूकम्प गएको राष्ट्रिय भूकम्प मापन तथा अनुसन्धान केन्द्रले जनाएको छ। भूकम्पको धक्का काठमाडौं र आसपासका क्षेत्रमा समेत महसुस गरिएको थियो।

काठमाडौं उपत्यकामा भूकम्पको धक्का महसुस

काठमाडौं उपत्यकामा भूकम्पको धक्का महसुस भएको छ।

जनकपुरका पूर्वमेयर र पूर्वउपमेयरबाट ७ लाख क्षतिपूर्ति भराउन अदालतको आदेश

जनकपुरधाम उपमहानगरपालिकाका निवर्तमान मेयर लालकिशोर साह र उपप्रमुख रीताकुमारी मिश्रलाई स्थानीय एक व्यक्तिको घर भत्काएको विषयमा ७ लाख रुपैयाँ क्षतिपूर्ति उपलब्ध गराउन उच्च अदालत जनकपुरले आदेश गरेको छ।

४५ दिनमा सकिएको थियो पहिलो प्रतिनिधिसभा निर्वाचन, नेकपाले ल्याएको थियो ४ सिट

विसं २०१५ फागुन ७ गते प्रारम्भ भई विभिन्न चरणमा सम्पन्न भएको प्रतिनिधिसभाको आम निर्वाचन चैत २८ गतेसम्म ४५ दिनमा पूरा भएको थियो।

प्राध्यापक लोकराज बराल भन्छन्ः दोस्रो पुस्ताले शेरबहादुर, केपी ओली र प्रचण्डलाई रिप्लेस गर्नुपर्छ [अन्तर्वार्ता]

अहिलेको राजनीति दोस्रो पुस्ताका नेताहरूले सुधार्न अबको निर्वाचन (पार्टीको आन्तरिक र आमनिर्वाचन) मा एकदमै शक्तिशाली भएर आउनुपर्छ।

कोरोना उपचारका लागि टेकु पुगेका बिरामीलाई फिर्ता पठाउँदै अस्पताल

अस्पतालमा आएका बिरामीलाई फिर्ता नपठाइ उपचार गर्‍यो। देशभरका अस्तपालहरुले अक्सिजनको अभावका कारण बिरामीलाई अन्य अस्पतालमा रेफर गरिरहँदा टेकु अस्पतालले भने अस्पतालको प्रांगणमा राखेरै पनि उपचार गर्‍यो। नेपालमा कोरोनाको पहिलो र दोस्रो संक्रमितको टेकु अस्पतालमा नै उपचार भएको थियो।

परिवार वधको डरलाग्दो शृंखला: किन बढ्दैछ आफ्नैबाट असुरक्षा?

सम्बन्धका कारण पति–पत्नीको हत्या वा आत्महत्या मात्र नभएर पछिल्लो समय बढ्दै गएको परिवार वधकै कारक मनोसामाजिक समस्या भएको मनोविद् गोपाल ढकाल बताउँछन्।

ताइवानमा किन नजर लगाउँछन् चीन-अमेरिका?

रणनीतिक र व्यापारिक महत्त्वका कारण दुवै देश ताइवानलाई आफ्नो नियन्त्रणमा ल्याउन प्रयासरत छन्।

थप समाचार

नेपाल समय
कला/साहित्य

‘बूढो समय’ लिएर आए बाबुराम

शनिबार राजधानीमा आयोजित कार्यक्रममा कृतिकार बाबुराम श्रेष्ठ ‘यात्री’, गीतकार डा. कृष्णहरि बराल, ज्ञानु अधिकारी, महेश पौड्याल र सुरेश किरणले संयुक्त रुपमा पुस्तकको लोकापर्ण गरेका हुन्।
नेपाल समय
संगीत

परम्परा, संवेग र मनोरञ्जनको त्रिकोणात्मक कथामा सोनाको तीज गीत

सोना अमात्य युट्युव च्यानलबाट सार्वजनिक गरिएको भिडियोमार्फत व्यवहारमा बाँधिएर स्वच्छन्दताको थोरै मात्र अनुभूति गर्न पाएका महिलाहरुलाई खुलेर नाच्न आग्रह गरिएको छ।
नेपाल समय
रचना

कथा, किंवदन्ती र रीतिरिवाजको संयोजन रातो मच्छिन्द्रनाथलाई आँखैअगाडि कोर्दा...

रातो मच्छिन्द्रनाथको रथ निर्माणलाई प्रत्यक्ष हेरेरै १९ वटा चित्र कोरेकी सुशीलाले १६ चित्र भने १६ दिन लगातार बनाएकी थिइन्। उडान सीमाभन्दा बाहिर शीर्षक दिएर उनका चित्रलाई गत १७ जुलाईबाट म्युजियम अफ नेपाली आर्टले प्रदर्शनीमा ल्याएको छ।
नेपाल समय
फिल्म

गुरुदत्त-वहिदा भेट र बहुचर्चित फिल्म 'प्यासा'का ती परिघटनाहरु

गुरुदत्तले सधैं आफूलाई अभिनेताको रूपमा कमै बताउने गरेका छन्। आफ्नै फिल्ममा उनी सधैं दोस्रो वा तेस्रो रोजाइमा हुन्थे।
नेपाल समय
कला/साहित्य

मेलिना राईको इन्गेजमेन्ट तोडियो

गायिका मेलिना राईले प्रेमी सञ्जीव बराइलीबीचको इंगेजमेन्ट तोडिएको छ।

सूचना विभाग दर्ता नं.

८५८-२०७५/७६

सम्पर्क

House -138, Suruchi Marg, New Baneshwor, Kathmandu, Nepal
फोन : +977-1-4790242 / +977-1-4790040
इमेल : nepalsamayanews@gmail.com
  • प्रबन्ध निर्देशक
    तरुणप्रताप शाह
  • प्रधान सम्पादक
    नारायण अमृत
  • महाप्रबन्धक
    जीवन तिम्सिना